.

Raakpunte tussen godsdiens, spiritualiteit, die wetenskap en die politiek

Deur Jaco Steyn op 1 Desember 2013

.

Het die Heelal 'n "begin" gehad, of het dit maar nog altyd bestaan? Vandag aanvaar die oorgrote meerderheid wetenskaplikes die geldigheid van die oerknalteorie waarvolgens die Heelal en al die Natuurwette daarbinne, ongeveer 13.72 biljoen jaar gelede ontstaan het. Wetenskaplikes het m.b.v. die Hubble-teleskoop vasgestel dat sterrestelsels (Engels: galaxies) verder van mekaar af beweeg binne-in 'n uitdyende Heelal wat heel waarskynlik "super-klein" was tydens die oerknal. Alle materie-deeltjies binne die Heelal het net na die oerknal van mekaar af wegbeweeg en het naderhand, soos die temperature binne die Heelal, meer eweredig verspreid geraak. Wetenskaplikes verwys daarna as "entropie" – die toename in chaos binne die Heelal. Dit is soortgelyk aan die toenemende eweredige verspreiding van 'n gas wat ingelaat word binne-in 'n geslote vakuum-omgewing. Heelwat wetenskaplikes glo ook dat die Heelal 'n beperkte "leeftyd" het en dat dit in die verre toekoms in sal terugkeer na die "niks" wat daar was vóór die oerknal.

Wetenskaplike teorieë word toenemend gebruik om gebeure binne "ons" Heelal beter te ontleed en om sodoende toekomstige gebeure beter te kan voorspel, maar dit kan nog geensins gebruik word om dit wat "buite" die Heelal in die res van die Ganse Werklikheid of Kosmos is, te verklaar of te ontleed nie. As gevolg hiervan is daar verskeie bespiegelings aangaande wat ook al aanleiding gegee het tot die "geboorte" van die Heelal. Dit wat buite "ons" Heelal is, is ook van staanspoor af buite ons verstaan van Tyd, Ruimte en Natuurwette soos o.a. die gravitasiewet. Die bekende wetenskaplike Lawrence M. Krauss verwys na 'n moontlike "niks" wat die ontstaan van die Heelal voorafgegaan het, as 'n stuk leë "ruimte" met niks daarbinne behalwe die Natuurwette en kwantumvariasies. Op bladsy 149 van sy boek A Universe from Nothing, beskryf hy hierdie "niks" as volg: "First, I want to be clear about what kind of 'nothing' I am discussing at the moment. This is the simplest version of nothing, namely empty space. For the moment, I will assume space exists, with nothing at all within it, and that the laws of physics also exist". Op bladsy 151 verwys hy na kwantumvariasies binne daardie "niks" wat lateraan die onderbou sal vorm van alles binne die Heelal: "So we, and everything we see, result out of quantum fluctuations in what is essentially nothingness near the beginning of time, namely during the inflationary expansion".

In sy voorgaande bespiegeling oor wat ook al die oerknal voorafgegaan het, neem Lawrence Krauss sondermeer aan dat daar Natuurwette is wat inwerk op kwantumvariasies binne die leë ruimte en wat gevolglik lei tot die ontstaan van die Heelal. Indien ons sou aanvaar dat die voorgaande bespiegeling hedendaagse wetenskaplikes se beste verklaring is vir dit wat "voor" die oerknal "bestaan" het, kan ons verder besin oor wat ook al die oorsaak was van die werklikheid van die Natuurwette. Vervolgens bespreek ek drie verskillende "skeppingsverhale" waarin bespiegel word oor die moontlike oorsaak van die Natuurwette.

Die eerste skeppingsverhaal is Lawrence M. Krauss se bespiegeling oor die moontlikheid van meervoudige heelalle (Engels: multiverse) in die Ganse Werklikheid of Kosmos, "waarbinne" elke heelal sy eie Natuurwette het. Hiervolgens is daar moontlik ander heelalle met Natuurwette wat nié kan lei tot die ontstaan van intelligente lewensvorme nie. Ons Heelal se Natuurwette en konstante waardes soos o.a. die spoed van lig, is egter van so 'n aard dat dit gelei het tot die ontstaan van mense wat kan wonder en bespiegel oor die aard van die Heelal waarbinne hulle leef. Lawrence Krauss verduidelik sy standpunt hieroor as volg op bladsy 176: "Under the general principle that anything that is not forbidden is allowed, then we would be guaranteed, in such a picture, that some universe would arise with the laws that we have discovered. No mechanism and no entity is required to fix the laws of nature to be what they are. They could be almost anything".

Volgens die tweede skeppingsverhaal het 'n Persoonlike God besluit om 'n Heelal te skep met spesifieke Natuurwette en konstante (onveranderlike?) waardes wat d.m.v. jarelange evolusionêre prosesse uiteindelik sal lei tot die geboorte van die eerste lede van homo sapiens sapiens. Alhoewel hierdie God kwansuis "buite" Tyd, Ruimte en die Natuurwette is, het Hy tog "menslike" eienskappe soos o.a. gevoelens en 'n verstand wat Hy gebruik het om 'n Plan te beraam waarvolgens die Heelal geskep is! Op grond van hierdie veronderstelde Plan is die aard van die Natuurwette en waardes van konstantes, presies vasgestel en is die planeet aarde en lewensvorme biljoene jare gelede geskep. Die belangrikste doel van die minderwaardige skepping is om God se behoeftes te bevredig deur o.a. te dien as 'n "toetsgrond" vir mense met onsterflike siele, waarvan sommige bestem is om die ewige lewe te beërwe indien hulle aan God se voorvereistes voldoen het.

In die derde skeppingsverhaal word aangeneem dat wat ook al aanleiding gegee het tot die ontstaan van die Natuurwette, verhewe is bo enige menslike begrippe aangaande die Skone, die Goeie en die Waarheid. Hierdie "Iets" is die onderliggende Een Werklikheid wat die inherente kern is van alle gemanifesteerde dinge. Die Een Werklikheid of Absolute is onpersoonlik van aard, terwyl die Skeppende Intelligensie as "Eerste Manifestasie" van die Absolute, bewus is en aanvanklik die leë ruimte met kwantumvariasies en Natuurwette daarbinne, geskep het. Die Skeppende Intelligensie is Perfek en het geen tekortkominge of behoefte om 'n Heelal te skep waarbinne slegs sommige mense bestem is vir die Hemel nie.

Lawrence M. Krauss erken op bladsy 147 van sy boek dat: "We do not yet fully understand how life originated on earth". Hy definieer dan "lewe" verderaan op dieselfde bladsy as: "... self-replicating cells with a metabolism that captured energy from their environment". Die wêreldbekende wetenskaplike en uitgesproke ateïs, Richard Dawkins, erken op bladsy 416 van sy boek The Greatest Show on Earth, dat: "We know a great deal about how evolution has worked ever since it got started, much more than [Charles] Darwin knew. But we know little more than Darwin did about how it all got started in the first place. This is a book about evidence, and we have no evidence bearing upon the momentous event that was the start of evolution on this planet. It could have been an event of supreme rarity. It only had to happen once, and as far as we know it did happen only once. " Dit is dus duidelik dat hedendaagse wetenskaplikes nog boonop – soortgelyk aan bespiegelings oor die ontstaan van die Heelal, spekuleer oor moontlike prosesse wat veroorsaak het dat "self-replicating cells" ontwikkel het vanuit anorganiese "lewelose" materie.

Hopelik sal heelwat prominente wetenskaplikes eendag genoeg objektiwiteit en nederigheid aan die dag lê deur te erken dat daar 'n groot waarskynlikheid is dat 'n nie-materiële Werklikheid betrokke was by die ontstaan van die Heelal en lewe op aarde. Hulle behoort dan ook te erken dat daar werklikhede is wat nié m.b.v. hul uitgediende wetenskaplike metodes "gemeet" kan word nie. Na my mening verg die aanname dat lewe toevallig op aarde ontstaan het en dat die Natuurwette toevallig "reg" was vóór die oerknal, méér blinde geloof as die erkenning van die betrokkenheid van 'n Goddelike/Skeppende Intelligensie. Die tweede skeppingsverhaal het ook 'n redelike hoeveelheid blinde geloof nodig, juis omdat aangeneem word dat 'n veronderstelde Almagtige Skeppergod wat buite Tyd en Ruimte is, behoeftes het wat bevredig moet word!

Die voorgaande bespiegelings is almal "nie-wetenskaplik" van aard, omdat die geldigheid daarvan nié m.b.v. empiriese wetenskaplike metodes vasgestel kan word nie. Die drie skeppingsverhale aanvaar die geldigheid van sekere "algemeen-aanvaarde" wetenskaplike teorieë, terwyl daar bespiegel word oor dinge wat huidig nié "gemeet" kan word nie. Daar is egter godsdienstige en filosofiese idees wat as "onwetenskaplik" beskou kan word omdat dit die geldigheid van daardie wetenskaplike teorieë ontken. Sodoende ontken "Jong-Aarde" kreasioniste die geldigheid van die evolusieteorie en aanvaar hulle nog boonop die letterlike verstaan van Genesis waarvolgens die aarde slegs ongeveer 6 000 jaar oud is. Sommige politici verwys gereeld na die beweerde "gelykheid" van alle mense en baseer hul politieke standpunte op hierdie onwetenskaplike stelling. Wat sal die invloed wees op byvoorbeeld ondersteuners van Marxisme of liberale demokratiese regeringsvorms indien wetenskaplikes eendag onteenseglik sou bewys dat daar wesenlike oorgeërfde genetiese verskille tussen mense is – verskille wat 'n groter invloed as uiterlike lewensomstandighede het op mense se verskillende karaktereienskappe?

Hierdie artikel en die kommentare daarop, kan gelees word by my blog en die Kletskerk webblad.

Die filosofie van godsdiens, veral die positiewe en negatiewe invloede van gelowe op die sosiale en politieke lewensterreine, is Jaco se belangstellingsveld.
Selfoon: 0833841115. E-pos:

.

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Dr. Piet Muller: Die Evangelie van Thomas

Die Evangelie van Thomas - met verklarende aantekeninge

Dr. Piet Muller se groot werk, Die Evangelie van Thomas – met verklarende aantekeninge nou op SES in PDF formaat (1.3 MB) of Kindle weergawe (0.5 MB).

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za

.