Nieu-teïsme

Deur Ds. Albert Cruywagen op 1 April 2011

Die term nieu-teïsme sal nie in teologiese boeke gevind word nie. Dis gegrond op my persoonlike ervaring en nadenke en is my eie nie-akademiese formulering wat iets nuut probeer sê oor God (met nuutverworwe kennis), want die "ou-ou tyding" (teïsme) het myns insiens verstrengel geraak in antieke en verbygegane opvattings. Ek trek net 'n paar lyne en my stuk is net 'n geraamte wat plek-plek erg bewe!

Hopelik kan dit die gedagtes aan die gang sit.

Daar bestaan minstens die volgende godsbegrippe:

Deur die eeue het die kerk sy lidmate uit die Bybel geleer dat God (Skepper) as bo-natuurlike wese persoonlik betrokke is by gelowiges se lewe, die kerk en die natuur. God se hulp kan ingeroep word deur gebed. Die skepping, soos dit vandag lyk, is 6000 jaar gelede netso deur God geskep, want Genesis vertel daarvan. God woon in die hemel, en is alwetend, almagtig, alomteenwoordig, ens. Die duiwel woon in die hel – êrens daaronder – maar is blykbaar op 'n ander (bose?) manier ook (alom)teenwoordig, (al)magtig, ens. Hy is listig en laat mense sondig. (Amper) alles wat in die Bybel staan is historiese waarhede, want dis God se Woord.

Ek dink daar moet nuut-gedink en nuut-gepraat word oor God. Die redes:

  1. Daar is soveel nuwe wetenskaplike kennis beskikbaar t.o.v. die ontstaan en geskiedenis van die heelal. Die Hubble-teleskoop help die mensdom om tot in die verste vertes te kyk en afleidings te maak op grond van die bewegings, groottes en samestelling van hemelliggame.
  2. Die vermeerdering van kennis t.o.v. evolusie het verstommende nuwe lig gewerp op die ontstaan van die aardbol, die ontstaan van lewe, en veral op die ontstaan en ontwikkeling van die mens.
  3. Navorsing oor die ontstaan, geskiedenis, aard en samestelling van die Bybel het gemaak dat mense die Bybel kan lees met nuwe en wyer insigte.
  4. Historiese bronne oor die ontstaan en geskiedenis van die Christelike kerk (veral na Konstantyn), en hoe en wanneer die kerklike dogma's geformuleer is, is hoogs interessante leesstof.
  5. Die Bybel is geskryf deur en vir mense uit die antieke tyd en in 'n antieke styl, bv. mites, eiesoortige vertellings, metafore, ens. Veral die skryfstyle moet deeglik bestudeer word voordat (oorhaastige) afleidings gemaak word. Die kultuur-historiese en religieuse agtergrond moet deeglik in ag geneem word, en nie verhef word tot kanon nie. Die Bybel is nie 'n historiese of wetenskaplike handboek nie. Dit vertel van mense se geloof in God.
  6. In die ou tyd het die wel en weë van konings (wat maar eintlik ooraktiewe stamhoofde was), 'n groot invloed gehad op hoe mense oor God gedink het. 'n Studie van die mitologie sal bevestig dat wat met die koning gebeur het, later weerspieël word in die godeverhale.
  7. Die antieke drie-verdieping wêreldbeeld (hemel daarbo waar God woon, aarde waar mense woon, hel hieronder waar die duiwel woon), en wat deur die kerk na die moderne tyd oorgedra is, word al minder geloofbaar. Daar is nie 'n daarbo of daaronder nie. Ons leef op een aarde in ons eie wye kosmos.
  8. Die opkoms van die post-modernisme het veroorsaak dat mense al hoe meer vrae vra, en nie meer enigiets wat die kerk predik, vir soetkoek opeet nie. Niks is finaal en seker nie. Nuwe en ander antwoorde word gesoek.
  9. Die kerk se "sekerhede" het veroorsaak dat God algaande in 'n "verstaanbare" hokkie geplaas is. Daar is soveel troosboekies in omloop wat God en die mens se verhouding tot God in detail bespreek – sonder voldoende, standhoudende bevrediging.
  10. Voeg daarby die geykte religieuse taalgebruik (kerklike jargon), en jy het 'n "sekerheid" wat skrik vir niks. Lidmate gebruik die regte, godsdienstige woorde met die korrekte inhoude, en siedaar – God is vasgeverf in 'n hoekie!
  11. Die kerklike leefwêreld, en baie predikante en kerkleiers se lewens- en wêreldbeskouing, het wêreldvreemd geword. Die vroom gesegde: "In die wêreld, maar nie van die wêreld nie", het 'n sg. deug geword wat niks goeds vir die kerk inhou nie. Te veel kerkmense weet te min wat in die werklike lewe aangaan. Daar is 'n al groter wordende kloof aan die ontwikkel tussen kerk en wêreld, wat daartoe bydra dat die kerk aan die wegkwyn is.

Wat kan help om teïsme nuut te sê?

1. Godsbegrip: Omdat die drie-verdieping wêreldbeeld uitgedien geraak het, het alles ineengekrimp tot een begrip, en daardie een begrip het weer uitgeswel en is steeds aan die uitdy. Die hemel (daarbo) is nie meer God se "adres" nie. Sy nuwe "adres" is nou hier by ons, in ons, rondom ons, bo ons, tussen ons. Dit beïnvloed ook gebed. God is op 'n nuwe manier altyd by my. My gedagtes kan ook my gebed wees.

2. God se eienskappe:

3. Die ontstaansgeskiedenis en aard van die Bybel:

4. Die geskiedenis van die Christelike kerk werp 'n lig op die aard van kerkwees wat nuttig is vir die breëre verstaan die Christelike lewe.

5. Die werklike feite van die Big Bang en evolusie staan maar redelik eenkant in die denkstroom van die kerk. Hoe meer mens daarvan lees en kennis opdoen, hoe beter sal mens die lewe, die mensdom, die wêreld, God en die Bybel verstaan (met inagneming van die rol van bv. mites in die Bybel).

Ten slotte: My siening maak volledig ruimte vir teïsme, omdat dit tans die hoofstroom-denke in die kerk is. Ek vra dat die nuutsegging en nuutdenke oor God (en alles wat daarmee saamhang) ook 'n plekkie sal kry in die kerk. As laasgenoemde begin gebeur, sal dit miskien die geleidelike en stille uitstappery uit die kerk stuit en omkeer.

Ds. Albert Cruywagen is 'n voltydse NG Gemeente Predikant. E-pos:

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za