My Pelgrimstog van Rede

Deur Ilse Lombard op 1 Junie 2012

Met apologie aan Descartes wil ek as volg begin:
"I question, therefore I am," WANT: "The unexamined life is not worth living." – Socrates.

Einstein het self ook die volgende gesê: "The important thing is not to stop questioning. Curiosity has its own reason for existing. One cannot help but be in awe when he contemplates the mysteries of eternity, of life, of the marvellous structure of reality. It is enough if one tries merely to comprehend a little of this mystery every day. Never lose a holy curiosity."

Die belangrikste vraag wat ek wou antwoord is of die Bybel waar is of nie.

Soos Thomas Paine immers tereg sê: "But though every created thing is, in this sense, a mystery, the word mystery cannot be applied to moral truth, any more than obscurity can be applied to light. The God in whom we believe is a God of moral truth, and not a God of mystery or obscurity. Mystery is the antagonist of truth. It is a fog of human invention that obscures truth, and represents it in distortion. Truth never envelops itself in mystery, and the mystery in which it is at any time enveloped is the work of its antagonist, and never of itself."

Dus: die soektog na die absolute waarheid, was vir my van primêre belang.

Tweedens, as die Bybel nie waar is nie, wou ek weet: wat dan? Is daar 'n God? Wie is Hy? Kan ons Hom ken?

Hoekom wou ek dit alles weet?

Want die Christelike doktrine, of dogma, as jy wil, het nie vir my sin gemaak nie, en het dit nog nooit gedoen nie. Ek was reeds vir 33 jaar bang dat ek Hel toe sal gaan omdat ek doodeenvoudig nie daarin kon glo nie, al het ek werklik hoe hard probeer. Maar ek kon ook nie máák of ek glo, bloot om nie Hel toe te gaan nie, want God sou tog immers op die Oordeelsdag eendag weet dat ek nie werklik geglo het nie? Met ander woorde: hoe MAAK mens of jy in die God (van die Bybel) glo as jy dit nie kan regkry nie? Jy sal mos nie vir God kan flous nie?

So: ek was gesnoeker deur God self, het ek gevoel. 'n Behoorlike 'Catch 22'.

In sy bekende weddenskap postuleer Blaise Pascal (bekende Franse wiskundige en filosoof) die volgende pragmatiese argument vir geloof in God, en nooi daarmee mense uit tot 'n weddenskap insake die bestaan van God:

"As jy verkeerdelik in God glo, verloor jy niks (veronderstel dat die dood die absolute einde is), terwyl as jy ten regte in God glo, wen jy alles (ewige saligheid). Maar as jy ten regte nie in God glo nie, dan wen jy niks (dood eindig alles), terwyl as jy verkeerdelik nie in God glo nie, verloor jy alles (ewige verdoemenis)."

Kyk, terloops, wat se die Ateïstiese weddenskap daarinteen, 'n weddenskap waarmee ek trouens geen fout hoegenaamd kan vind nie:

"You should live your life and try to make the world a better place for your being in it, whether or not you believe in god. If there is no god, you have lost nothing and will be remembered fondly by those you left behind. If there is a benevolent god, he will judge you on your merits and not just on whether or not you believed in him."

Thomas Paine se woorde is weer eens in hierdie verband vir my so treffend, waar hy sê: "But it is necessary for the happiness of man that he be mentally faithful to himself. Infidelity does not consist in believing or disbelieving, it consists in professing to believe what he does not believe."

"Fake it until you make it", deur kerk toe te gaan, naarstiglik te probeer glo, of myself wys te maak dat ek dit wel regkry, en Bybelstudie te doen, het ook nie gehelp nie. My vrae het net meer en groter, meer dwingender geword. Ek het nagte lank wakker gelê daaroor en geworstel met die probleem; die Swart Hond van Depressie het my hieroor vasgegryp. Kortom: ek was 'n slaaf van vrees. Ek het elke dag na die Christene om my gekyk, en gewonder hoe en hoekom hulle iets reg kan kry wat ek nie kon nie, en op 'n stadium gedink ek is gebore met 'n genetiese foutlyn – asof onvrywilliglik gestraf met die 'twyfel'-geen. Of, erger nog, dat ek nie uitverkies is nie!

Ek het baie Christelike boeke gelees, wat fokus op geloof te midde van twyfel, en daaraan vas probeer hou, dat ek ten minste nog probeer glo.

Uiteindelik het selfs dít nie gewerk nie. Die boeke was meermale vir my oppervlakkig geskryf en sonder die nodige diepgaande navorsing.

Maar waarom dan al die gewroeg? Waar het my 'issues' vandaan gekom?

My 'issues' was eenvoudig met dít waarin die Christen glo – waarin van my verwag geword het om ook te glo, ten einde te kwalifiseer vir die wonderlike einddoel: die Bybelse Hemel van Openbaringe. (Maar wat gemaak as jy NIE vir ewig in 'n Christelike hemel wil leef nie, en saam met H.L. Mencken voel dat "When I die I shall be content to vanish into nothingness. No show, however good, can conceivably be good forever. I do not believe in immortality and have no desire for it."?)

Waarin glo 'n Christen?

i) Rofweg 6000 jaar gelede het die Almagtige, Alwetende, Alomteenwoordige God, wat net Liefde is ('all-loving'), die eerste mense geskape, twee Jode by name Adam en Eva. (Al is dit wetenskaplik bewys dat die aarde miljoene jare oud is, en die Heelal ongeveer 14 biljoen jaar ... en is daar rotstekeninge wat terugdateer tot 20 000 v.C. wat dui daarop dat die 'mens' reeds op daardie tydstip diere makgemaak het, en handgemaakte gereedskap gebruik het.)
ii) Hulle het gewoon in 'n pragtige tuin waarvan God hulle die bewaarders gemaak het.
iii) Hul belangrikste opdrag was om nie te eet van die vrug van die boom van kennis van goed en kwaad nie.
iv) Die vrou het na die Duiwel (in die vorm van 'n slang wat met haar praat) geluister; van die vrug geëet, en ook daarvan aan die man aangebied, en so – deur hul ongehoorsaamheid aan God – het hulle die Sondeval veroorsaak, waarvan ek en elke ander mens wat gebore is ná hulle, ongevraagd, as gevolg van die konsep van ERFSONDE, deel geword het en steeds is. (Die konsep van Erfsonde is egter terloops nêrens in die Bybel self te vinde nie, en is 'n maaksel van die Katolieke Kerk.)
v) As gevolg van hul eet van dié vrug, word hulle uit die Tuin van Eden gewerp, en verdien elke lid van die Mensdom die Ewige Dood. (??)
vi) Die enigste verlossing wat moontlik is vir die mens, is vir God om die mensdom daarvan te bevry deur Homself aarde toe te stuur in die vorm van 'n god-mens, en so sy seun te offer in hulle plek, om die sonde daardeur te oorwin. (Hoekom dit nie vir 'n Almagtige God moontlik was om 'n bloedlose, eenvoudige vergiffenis te bewerkstellig nie, is en bly natuurlik 'n ope vraag.)
vii) Die Heilige Gees 'bevrug' dan vir Maria, en sy word die moeder van Jesus, wat terselfdertyd ten volle mens, maar ook ten volle God is. (Terloops, hoekom nie halfpad mens en halfpad God nie?)
viii) Sy seun sterf; staan weer op na drie dae, en oorwin so die Dood en die Hel.
ix) Hy het mense geïnspireer om Sy Woord neer te pen vir alle nageslagte: die Bybel. (Al is die 66 kanonieke Boeke van die Bybel in 325 n.C. by wyse van 'n stemproses gekies, en deur Konstantyn tot Bybel verklaar: dieselfde Romeinse goewerneur wat – onder andere – sy eie vrou en kind vermoor het, en ook sy eie Son-god (Sol Invictus) steeds aanhou bly aanbid het: daarom dat Son-dag nou tot die nuwe Sabbatdag uitgeroep is!)
x) As jy in i) tot ix) glo, verkry jy die Ewige Lewe, maar jy moet self 'n keuse hieroor uitoefen: gaan jy glo of nie? (Hoe kies mens om in iets te glo? Waar druk ek daardie knoppie? Hoe kan ek maak of ek sien iets is rooi, as dit vir my blou lyk? En soos Thomas Jefferson immers tereg gesê het: "Our opinions are not voluntary. The opinions and belief of man depend not on their own will but follow involuntarily the evidence proposed to their minds.")
xi) As jy i) tot ix) egter nié glo nie, word jy onomwonde in die Ewige Verdoemenis gewerp, al het jy jou hele lewe lank met integriteit en empatie vir diegene om jou geleef, en niemand kwaad aangedoen nie – jy kan egter (selfs al was jy iemand soos Hitler) twee minute voor jou dood van plan/geloof verander, en dan wel Hemel toe gaan. (Goeie werke kan dalk so 'n bietjie help, maar geloof is die belangrikste wat saak maak). Sien Johannes 3:16 vs. Johannes 5:28-29 wat teenstrydig is in dié verband.
xii) Almal wat anders grootgeword het as 'ons' Calviniste, en so ongelukkig was dat God hulle as Mohammedaan, Jood, of Hindu gebore laat word het en gevolglik uiteraard die God van hul onderskeie kulture as Die Een aanvaar, word eweneens nie gered nie, tensy hulle ook as gevolg van bogenoemde God se groot (arbitrêre?) genade, ook aan i) tot ix) glo. (Arme kinders in Indië, Iran, Irak, China, Japan en Pakistan.)
xiii) Maar, wag 'n bietjie – al het jy 'n vrye keuse, soos die doktrine ons ook leer – het God eintlik reeds vooraf namens jou besluit – so kom die Uitverkiesingsleer dan ook nog by! (Sien Romeine 8 & 9; Efesiërs 1 & 2 en Openbaring 13.)

Hoe maak bogenoemde dogma enige sin, om nie eers te praat van die vrye keuse / vrye wil-beginsel nie? As God Alwetend is, het Hy tog reeds by die aanvang van die Skepping geweet – toe Hy die mens met die vermoë om 'n vrye keuse te maak – geskep het, dat daardie mens van daardie vrugte sou eet. Hoe kan hy die mens dan kwalik neem as hy dit doen? Wat sou van sy Ewige Plan geword het as die mens gehoorsaam was? Sou hulle vir ewig geleef het? Indien wel, hoekom dan die opdrag aan hulle om te vermenigvuldig?

Het Hy die mens nie immers self gemaak met 'n ingebore soeke na kennis nie? Watter ouer sal ontken dat 'n kleuter juίs sal doen wat mens hom vra om nie te doen nie, omdat 'n kind van nature ondersoekend en nuuskierig is? Watter vader of moeder sal 'n kind wat hy/sy self in die lewe gebring het, en vir wie hy/sy oneindig liefhet, straf met 'n ewige hel/dood, of van die huis wegjaag bloot omdat hy aan iets geraak het wat hy verbied was om aan te raak, of iets geëet het wat hy verbied was om te eet?

En waarom mag die mens juis nie van dáárdie boom: die een van kennis van goed en kwaad, geëet het nie? Is dit dan verkeerd om te wil weet wat reg en wat verkeerd is? Is kennis op sigself verkeerd? Is die blote soeke na kennis verkeerd?

Binne die konteks van die Christelike geloof, wil dit vir my so voorkom, want die oomblik dat enige mens met (soos ek dit sien) 'n regdenkende brein begin vrae vra oor die dogma hierbo, hoor hy die volgende van (bygesê, opregte en goedbedoelde) Christene:

"Moenie te veel vrae vra nie. Daar word van jou verwag om soos 'n kind te glo." (Al verwag die Bybel terselfdertyd van my om Hom met my hele hart, my hele siel en my hele VERSTAND lief te hê – iets wat tog eweneens nie sin maak in die lig van daardie stelling nie?)
"Daar ίs nie 'n ander waarheid nie."
"'n Mens kan nie alles ontleed nie. Glo net! Jy WIL nie glo nie!"
"Oppas vir die Vyand. Dis hy wat jou aanval."

En wat gemaak as 'n mens self, sonder enige twyfel, weet dat daardie 'vyand' nié die Duiwel is nie (in wie jy in elk geval nie glo nie, behalwe as a metafoor vir Kwaad) maar jou eie brein?

En waar het die Bybelse Duiwel vandaan gekom? God moes hom ook immers gemaak het? God wat net goed is? Maak dit sin: God wat net goed is, maak die Duiwel?

Wat sê die Bybel hieroor? Kyk na Jesaja 45:5-7 (een van vele soortgelyke tekste – dis belangrik om te weet dat dit nie 'n enkele teks in isolasie is nie):

"JES 45:7 Ek is die HERE, en daar is geen ander nie; wat die lig formeer en die duisternis skep, die heil bewerk en die onheil skep: Ek, die HERE, is dit wat al hierdie dinge doen."

Is dit dan nie so dat die Bybel self sê dat die sogenaamde 'all-loving' God die skepper van goed EN kwaad is nie?

Die Kerk wou Galileo Galilei aanvanklik in die 17e eeu brandstapel toe stuur omdat hy tereg, nadat hy die teleskoop uitgevind het, verkondig het dat die aarde rond is, alhoewel die Bybelse aarde plat is.

Hy het die volgende gesê in 1616: "I do not feel obliged to believe that the same God who has endowed us with sense, reason and intellect has intended us to forgo their use."

Was hý reg of was die Kérk reg? Elkeen van ons weet wat die antwoord is.

Ek het so geredeneer: Hoekom moet 'n mens die waarheid vrees? As die Bybel wél die waarheid is, dan sal dit my nie skade doen om dit verder en deeglik te ondersoek nie, want dan sal ek tog net bevestiging kry dat dit wel die waarheid is en so sal ek dan vrede kan kry.

Aan die ander kant, as dit nié die waarheid is nie, kan ek ook dίt dan uitvind, en op dáárdie manier vrede kry. En bevryding van my nagtelike hel. "I don't want to believe, I want to KNOW!!!!"

Uiteindelik het ek besluit, saam met die antieke Griekse wysgeer, Epictetus: "Quit the evasions. Stop giving yourself needless trouble."

"Hoe doen ek dit en hoe vind ek uit wat die waarheid is?" het ek myself afgevra, en die antwoord was duidelik: LEES BAIE EN LEES WYD: geen leesstof was taboe nie.

En daarna? Tipies prokureur, het ek besluit dat ek sal gaan waar die bewyse my heen lei: "Go where the evidence leads." (Later het ek gelees dit juis is wat die Sokratiese metode behels: vra soveel vrae as jy kan en neem dan 'n ingeligte besluit – sien ook die agnostiese metode hieronder.)

Dit het werklik ongelooflike moed geverg, want dit het, slegs met die optel van die eerste nie-Christelike boek, gevoel of ek die bose onbekende gaan betree en oornag in 'n boosaard gaan verander. (Onthou, ek het grootgeword as die dogter van 'n NG predikant.)

Wat 'n verrassing het daar egter nie op my gewag nie: daar was niks boos aan hierdie onbekende terrein nie, maar bloot gemoedsrus en vrae vir my antwoorde!! Hoe meer ek gelees het, hoe meer wou ek weet! Daar was baie ander mense wat oor die eeue heen presies dieselfde vrae as ek gehad het en net soos ek bitterlik daarmee geworstel het. Charles Templeton wat aanvanklik saam met Billy Graham openbare evangelisasiewerk in Amerika gedoen het, was een van hulle. Hy het presies dieselfde wroeging as ek deurgemaak en sy pelgrimstog het hom as ateïs laat eindig. Sy boek: Farewell to God is 'n briljante boek, goed beredeneerd en logies uiteengesit.

Die boek van Michael Krasny Spiritual Envy, gaan juis ook oor hierdie soeke na die waarheid. Die skrywer was 'n toegewyde predikant wat in sy soeke na die historiese Jesus agnosties geword het. Hy voel nou werklik jaloers (soos ek aanvanklik) op diegene wat daardie sekerheid het oor hul geloof en/of enige verbintenis met Hom kan voel, want ek voel niks niks niks – om te bid was vir my niks anders as om met 'n muur te praat nie. Wat my laat wonder het of dit werklik God is wat mense bv. laat 'cope' as dit moeilik gaan, en of dit nie eerder 'n geval is van die blote geloof in ('n??) god wat dit doen nie ... (Dit werk verseker ook vir Jode, Hindus, Moslems ... ens.) Met ander woorde 'n mensgemaakte 'coping' meganisme. Dit is dan ook die standpunt wat gehuldig word deur McLeod in sy Boek, Then Man Created God.

Die mees verrassende van alle twyfelaars is egter Moeder Teresa! In die boek Come Be My Light – The Private Writings of the Saint of Calcutta, word haar bykans vier dekade-lange innerlike wroeging met twyfel blootgestel. In 1957 skryf sy aan die aartsbiskop van Calcutta: "I find no words to express the depths of the darkness." "In my soul I feel just that terrible pain of loss," skryf sy in 1959, "of God not wanting me – of God not being God – of God not existing." En sy skryf: "What do I labour for? If there be no God, there can be no soul. If there be no soul then, Jesus, You also are not true."

Volgens die boek het hierdie innerlike wroeging , van wie slegs 'n handjie vol van haar naaste kollegas bewus was, voortgeduur tot en met haar dood in 1997.

Hoe goed ken ek nie self hierdie 'darkness' nie, soos sommiges ook genoem 'The Dark Night of the Soul' ... Maar genoeg van Moeder Teresa.

Die theodissee probleem was een van my grootstes. Soos Bart D. Ehrman in sy boek God's Problem verduidelik, was hierdie probleem, soos vir hom, uiteindelik die een enkele aspek wat gelei het tot my afstanddoening van die Christelike geloof. Hierdie probleem is aanvanklik deur die wiskundige en filosoof, Gottfried Wilhelm Leibniz, geformuleer in die 17e eeu, en kom kortliks op die volgende neer:

As God Almagtig is, en volkome liefdevol, waarom dan al die seer en wreedheid in die wêreld, en veral, natuurrampe soos 'n tsunami waarin 230 000 mense in 2004 op een dag sterf?

As hy Almagtig is en dit KON keer, maar nie het nie, beteken dit immers dat hy nie volkome liefdevol is nie. Aan die ander kant, as hy ten volle liefdevol is, maar dit nie KAN keer nie, is Hy mos nie Almagtig nie? Kortom, Hy kan nie terselfdertyd ten volle almagtig EN ten volle liefdevol wees nie. Òf hy KAN intree, maar WIL nie, òf Hy WIL intree, maar KAN nie! En bowendien, as enige een van hierdie eienskappe wegval, is Hy tog nie werklik God nie?

James Kirk-Wall se boek To be an Agnostic is eweneens 'n puik boek. Hierin verduidelik hy die Agnostiese posisie: "Acquiring true knowledge requires impeccable research, thinking and philosophizing."

'Hiermee kon ek saamleef', het ek gedink. 'Dis dan presies soos ek voel en die einste rede waarom ek die waarheid wou probeer uitvind.' Kirk-Wall sê die volgende: "An agnostic believes when knowledge is lacking for an absolute conclusion to a question or a problem, a NEUTRAL and FACTUAL approach is the right method for obtaining truth.

  1. Begin with uncertainty and doubt: question everything.
  2. Take a non-biased approach.
  3. Look at the situation from all angles.
  4. Gather and validate the facts.
  5. Make an informed decision."

Dit is wat ek gedoen het, en my gevolgtrekking nadat ek meer as 40 boeke gelees het, wat deur hoogs geleerde mense geskryf is (sien bibliografie aangeheg aan die einde) en waarop ek nie eers hier in enige detail wil gaan nie, is:

Robert Ingersoll, 'n negentiende eeuse agnostikus, skryf die volgende oor die Bybel in sy boek Mistakes Moses Made en dit resoneer so presies met my denke:

"Now they say that the book is inspired. I do not care whether it is or not; the question is: Is it true? If it is true it doesn't need to be inspired. Nothing needs inspiration except a falsehood or a mistake. A fact never went into partnership with a miracle. Truth scorns the assistance of wonders. A fact will fit every other fact in the universe, and that is how you can tell – whether it is or not a fact. A lie will not fit anything except a lie made for the express purpose; and, finally, some one gets tired of lying, and the last lie will not fit the next fact, and then there is a chance for inspiration. Right then and there a miracle is needed."

As 'n mens logies dink, watter van die volgende kan God-geïnspireer en/of waar wees binne die konteks van 'n Almagtige, Alwetende, Alomteenwoordige volkome liefdevolle God? Kyk saam met my na hierdie lys, wat maar die puntjie van die ysberg is:

  1. Mense-offers word vereis deur God – sien Numeri 31:18- 40.
  2. Hoekom het God nodig om, voor die uittog uit Egipte, bloed aan die deurkosyne van die Israeliete se huise in Egipte te sien, om dit te kan onderskei van die Egiptenare s'n, sodat hy nie die verkeerde babatjies dood maak nie? Is Hy dan nie alwetend nie?
  3. Hoekom het God nodig gehad om vir Adam te vra waar hy is in die Tuin van Eden? Het hy weer eens nie geweet nie?
  4. 32 000 maagde word in opdrag van God vir Moses se manne gegee om vir hulself te vat! (Lees Numeri 31). Is dit nie dalk die oorsprong van alle verkragtings in oorlogstye nie? In 'n 'Heilige' Boek? Hoekom?
  5. Die blote optel van hout op 'n Sondag is onmiddellik met die dood gestraf omdat dit neergekom het op verbreking van die tien gebooie (Numeri 15:32). Dawid, wat moord en owerspel pleeg, bly daarinteen, 'n man na God se hart. Hoe maak dit sin? Is dit nie tekenend van 'n God met dubbele standaarde nie?
  6. Lees Job 1:6 – hiervolgens is Satan is 'n seun van God!
  7. Jesaja 45:7 soos hierbo na verwys waarvolgens God die skepper van goed én kwaad is.
  8. Wat doen Oholah en Oholiba, twee susters wat prostitute was, se storie in die Bybel? (Lees Esegiël 23:1-23). Wat daaraan is deur God geïnspireer?
  9. Watter belaglikheid kom in Exodus 4:24-26 voor, waar Moses se voorhuid as 'n frisbee gebruik word?
  10. Hoekom moes die son teruggedraai word sodat een man, Hiskia, oortuig sal word dat hy nie van 'n pitseer sou sterf nie? Sou dit nie veel makliker vir God wees om bloot die seer te genees nie? En as Hy dit sou doen om so 'n belaglike rede, hoekom tree Hy dan nie in om aardbewings, hongersnood en dies meer te voorkom nie?
  11. Hoekom stuur God 42 bere om kinders te verskeur wat lag vir Elia se kaalkop? (Word daar werklik van my verwag om in hierdie wraaksugtige en wispelturige God te glo, en Hom te versoen met Liefde? EK KAN NIE! WAT MEER IS, EK WIL NIE IN DAARDIE GOD GLO NIE! Soos Robert Ingersoll sê: "I do not want his heaven, nor do I fear his hell.")
  12. Was dit die duiwel wat Dawid verlei het om 'n volkstelling te hou (1 Kron. 21:1) of die Here wat hom gelei het (2 Sam. 24:1)?
  13. Daar is, trouens, 'n menigte teenstrydighede in die Bybel! (Die boek deur M.L. Gutierrez: The Bible Dilemma: Historical contradictions, misquoted statements, failed prophecies and oddities in the Bible bevat heelwat hiervan en die inligting kan op aanvraag gedeel word.)
  14. Watter een van die drie weergawes van Paulus se ontmoeting met Jesus, op die pad na Damaskus is korrek? In Hand. 9:7 hoor die omstanders 'n stem maar sien niemand nie. In Hand. 22:9 hoor hulle nie die stem nie maar sien die lig en in Hand. 26:13-14 word slegs 'n stem gehoor. (Dit is by die optel hiervan toe ek 14 jaar oud was, dat die eerste saadjies van twyfel in my siel gesaai is; al drie kan immers nie gelyktydig waar wees nie, dus hoe kan enigeen waar wees? Tog is die Bybel deur God geïnspireer volgens 2 Timotheus 3:16.)
  15. In Lukas 24:50-53 vind die Hemelvaart buite Jerusalem, op pad na Betanië plaas, maar volgens Handelinge 1:6-11 vind die hemelvaart van die Olyfberg vlak langs Jerusalem plaas. Hoekom die verskil? Is een daarvan waar en die ander nie? Hoe dan so?
  16. Hoekom is die vier Evangelies oorspronklik in Grieks geskryf en nie in Hebreeus nie? 1 en 2 Petrus is bv. ook in Grieks geskryf. Maar, volgens Handelinge 4:13 was beide Petrus en Johannes "aggramattoi", dus ongeletterd! (Slotsom: dis NIE deur hulle geskryf nie!)
  17. Het jy geweet dat die meeste van Paulus se boeke eweneens NIE deur hom geskryf is nie? (Lees in Bart D. Ehrman se boek Forged: Writing in the name of God die onmiskenbare bewyse daarvan: Paulus het nie Efesiërs geskryf nie, ook nie Kolossense nie, ook nie enige van die pastorale briewe – Titus of 1 en 2 Tessalonisense, of 2 Timotheus nie. (Sien terloops nommer 14 hierbo en maak jou eie afleiding.) Sommige skrywers wat met hierdie feite gekonfronteer word, noem dit "honest forgery" – die doel heilig immers die middele. Maar dit is en bly tog 'forgery!!!' ('A rose by any other name...') en dus opsetlike misleiding, dan nie? En dan vra dieselfde geïnspireerde vervalser ons elders in "Paulus" se briewe om ons met die waarheid te omgord! Watter vermetelheid!
  18. Hoekom het Jesus sy eie terugkeer na die aarde gedurende die mense van daardie tyd se generasie voorspel, as dit duidelik nie gebeur het nie, en hy dus 'n valse profeet is, teen wie hy andere waarsku? (Lees Mattheus 24:34 en Markus 9:30.)
  19. Volgens Jesaja 14:12-15 is Lucifer die môrester. Wat dan van Openbaring 22:16 waarin Jesus die môrester genoem word? Is Jesus en die Duiwel dan een en dieselfde?
  20. Hoekom is slawerny nie in die Tien Gebooie verbied nie? (Jy kon jou slaaf vir twee dae lank slaan, solank jy hom nie doodslaan nie!)
  21. Eweneens, hoekom is poligamie nie daarin verbied nie? Of oorlogvoering?
  22. Kyk na die harteloosheid van Psalm 109!
  23. Het jy geweet dat die Psalms hul oorsprong het in antieke gedigte uit Egipte wat vir die Songod geskryf is?
  24. Het jy geweet dat die storie van Simson identies is aan die van (o.a.) die antieke Songod? Soos die stories van Adam en Eva, die van Noag, die van Moses, en vele meer, eweneens plagiaat daarstel ten opsigte van verskeie ander Babiloniese, Persiese, Griekse en ander mites.
  25. Slawerny is nie opgehef in die Nuwe Testament nie – sien Efesiërs 6:5 wat riglyne bevat oor hoe om jou slaaf te behandel.
  26. In The Bible Unearthed wys die argeoloë Finkelstein en Silberman duidelik dat (o.a.) die 40 jare verblyf van die Jode in die woestyn, soos uitgebeeld in die Pentateug, nie deur enige argeologiese bewyse ondersteun word nie, en dat die Pentateug nie voor 700 v.C. geskryf is nie.
  27. Hoekom is Jesus gedoop as Hy geen sonde gehad het nie?
  28. As Herodes al die babas onder twee jaar oud doodgemaak het na Jesus se geboorte (waarvoor daar terloops geen historiese bewyse is in enige buite-Bybelse geskrifte nie) waarom het Johannes die Doper niks oorgekom nie?
  29. Die boek Johannes is heel waarskynlik nie deur hom geskryf nie. Wie dit geskryf het, is onduidelik. Tog is daar sekere basiese dogmatiese standpunte wat slegs in Johannes en geeneen van die ander evangelies nie, voorkom – soos die dogma wat in Johannes 3:16, die bekendste vers in die Bybel, voorkom: "Want so lief het God die wêreld gehad dat hy Sy Eniggebore Seun gegee het, sodat dié wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar die ewige Lewe mag hê." Hierdie beginsel kom nêrens in die ander drie evangelies voor nie.
  30. Hoekom is daar nie 'n evangelie van Lazarus nie, of enige buite-Bybelse bewyse van sy opstand uit die dood nie? Hy was tog al meer as drie dae dood, as die Bybelse inligting korrek is. So iets moes tog groot opslae gemaak het?
  31. Hoekom het Jesus verskillende goed in die Bybel gesê oor sy eie afkoms? Enersyds het hy self gesê dat hy gebore is uit die Stam van Dawid* en andersyds dat hy die seun van God is. Kyk na Rom 1:3; 2 Tim 2:8; Hebreërs 2:16 en Openbaring 22:16 en vergelyk dit dan met Mattheus 1:18; Matt 22:45 en Lukas 1:31-35.
    (*Dit was nodig vir die mense wat die Bybel saamgeflans het om hom uit die stam van Dawid gebore te laat word. Maar die enigste skakel met Dawid volgens beide Mattheus en Lukas is JOSEF! Daarvolgens is Josef dan tog immers Jesus se werklike, aardse vader, dan nie?)
    Om Thomas Paine hieroor aan te haal: "The first chapter of Matthew begins with giving a genealogy of Jesus Christ; and in the third chapter of Luke, there is also given a genealogy of Jesus Christ. Did those two agree, it would not prove the genealogy to be true ... but as they contradict each other in every particular, it proves the falsehood absolutely.'
    Vir die leser se gerief, verskaf Paine dan 'n tabel wat duidelik die 28 geslagte opnoem wat deur Mattheus gegee word en die 43 wat deur Lukas gegee word, sodat dit baie duidelik is dat "only the two names of David and Joseph that are alike in the two lists."
    "Now, if these men ... set out with a falsehood between them ... in the very commencement of their history ... what authority ... is there left for believing the strange things they tell us afterward? If they cannot be believed in their account of his natural genealogy, how are we to believe them when they tell us he was the son of God begotten by a ghost, and that an angel announced this in secret to his mother?"
  32. Hoekom het Jesus se broers nie in hom geglo nie (veral as Maria geweet het dat sy die moeder van God is en dit sekerlik aan haar kinders van kindsbeen af meegedeel het?) Sien Johannes 7:5.
  33. Hoekom het Jesus, as hy opgestaan het uit die dode, nooit aan sy vyande verskyn nie? Watter ongelooflik kragtige uitwerking sou dit nie gehad het as hy, bv. aan Pilatus – of skares mense – verskyn het nie?
  34. Hoekom het die mense aan wie hy na bewering verskyn het, dit nie oral en dadelik in die openbaar verkondig en Hom aan almal gaan wys nie? Is dit nie wat ek en jy onder dieselfde omstandighede sou doen nie?
  35. Hoekom het die eerste Christene tot ná die sg. 'uitstorting van die Heilige Gees' gewag voordat hulle sy opstanding vir die eerste keer in die openbaar bekend gemaak het, 'n volle sewe weke daarna, en natuurlik ook na die hemelvaart?
  36. Hoekom is daar niks onomwonde oor Jesus geskryf in die boeke van die antieke tyd nie, behalwe een sinnetjie deur Tacitus, wat bloot meld dat hy gesterf het en dat sy dood gelei het tot "...a most mischievous superstition"?

Ander lastige vrae

Hoekom het die Hindu geloof wat terugdateer tot 1200–900 v.C. soveel ooreenkomste met die Christendom? Is die Christendom nie dan 'n namaaksel daarvan nie? Hulle het ook 'n heilige drie-eenheid, met hul redder Krishna (wat 'Redder' beteken) i) wat gebore is uit die maagd Devaki; ii)wat ten volle god en ten volle mens was; iii) wat die seun van die opper Hindu God Vishnu was; iv) wie se geboorte voorspel is; v) wat, soos Jesus, gebore is in 'n ongewone plek, naamlik 'n tronk; vi) wat, nes Jesus, liefde en vrede gepredik het; vii) wat gesê het: "Ek is die Weg, kom na My toe"; en viii) wat nes Jesus, doodgemaak is (hy is met 'n pyl geskiet).

Dieselfde geld vir Buddha wat terugdateer tot die 6e eeu VC.

Buddha is i) gebore uit die maagd Maya, wat bevrug is deur die Heilige Gees; ii) Sy geboorte is aangekondig deur 'n ster; iii) Hy is besoek deur 'n wyse man wat vir hom goud, wierook en mirre gebring het; iv) Sy lewe as kind is bedreig deur Koning Bimbisara; v) Hy het, nes Jesus vir 'n lang tyd gevas; vi) Hy het voorspel dat hy weer sal kom om die orde in die wêreld te herstel; vii) Hy het gesê dat hy die sonde van die wêreld op hom neem; viii) Sy volgelinge moes alles opgee en arm leef.

Daar is in der waarheid 'n magdom soortgelyke parallelle met Jesus se verhaal in die versameling van fabels.

Wanneer 'n mens byvoorbeeld Jesus en die god Dionysos met mekaar vergelyk, is daar eweneens 'n hele paar interessante ooreenkomste: i) Dionysos se pa, die god Zeus, het 'n verhouding aangeknoop met 'n aardse prinses Semele; ii) net soos met Jesus, word Dionysos se goddelikheid bevestig deur die wonders en tekens wat hy doen; iii) sowel Jesus as Dionysos word met brood en wyn geassosieer, wat in die antieke tyd 'n groot rol gespeel het; iv) Dionysos ondergaan ook soos Jesus 'n kruisiging; v) Dionysos verskyn ook na sy dood aan mense, net soos Jesus na sy kruisiging; vi) in beide verhale vind ons die mite van 'n godheid wat deur mense verwerp is, maar wat weer sal terugkom om die ongelowiges te straf wat hom nie as god wou erken nie.

En wat nog meer interessant is, is dat die Dionysos mite gebaseer is op die godsdiens van Orfisme, wat ook terugdateer tot die sesde eeu voor Christus!

Die ooreenkomste tussen Jesus en Krishna, Jesus en Buddha, en Jesus en Dionysos (daar is terloops 'n magdom ander!) illustreer baie duidelik dat die Bybelse skrywers (in die eerste eeu n.C.) vryelik "geleen" het by, en beïnvloed is deur, reeds bestaande mites.

Robert Ingersoll sê ook die volgende, wat so presies verduidelik hoekom elk van ons sidder by die blote gedagte daaraan om die Bybel te bevraagteken – dis dan tog deel van ons kultuur en tradisie, wat elkeen van ons in der waarheid asof met moedersmelk ingekry het:

"Let us remember that our views depend largely upon the country in which we happen to live. Suppose we were born in Turkey most of us would have been Mohammedans; and when we read in the book that when Mohammed visited heaven he became acquainted with an angel named Gabriel, who was so broad between his eyes that it would take a smart camel three hundred days to make the journey, we probably would have believed it. If we did not, people would say: "That young man is dangerous; he is trying to tear down the fabric of our religion. What do you propose to give us instead of that angel? We cannot afford to trade off an angel of that size for nothing." Or if we had been born in India, we would have believed in a god with three heads. Now we believe in three gods with one head. And so we might make a tour of the world and see that every superstition that could be imagined by the brain of man has been in some place held to be sacred.

Now some one says, "The religion of my father and mother is good enough for me." Suppose we all said that, where would be the progress of the world? We would have the rudest and most barbaric religion–religion which no one could believe. I do not believe that it is showing real respect to our parents to believe something simply because they did. Every good father and every good mother wish their children to find out more than they knew; every good father wants his son to overcome some obstacle that he could not grapple with; and if you wish to reflect credit on your father and mother, do it by accomplishing more than they did, because you live in a better time."

Wyshede wat ek langs die pad opgetel het, sluit in:
"Deep doubt, deep wisdom; small doubt, small wisdom." – Chinese spreekwoord
"Your time is limited, so do not waste it living someone else's life, Don't be trapped by dogma – which is living with the results of other people's thinking, Don't let the noise of others' opinions drown out your own inner value. And, most importantly, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become, Everything else is secondary." – Steve Jobs
"Faith means not wanting to know what is true." – Nietzsche
"Faith is believing what you know ain't so." – Mark Twain
"It ain't the parts of the Bible that I can't understand that bother me, it is the parts that I do understand." – Mark Twain
"Whoever wishes to be a Christian, let him pluck out his eyes of reason." – Martin Luther
"Reason is the greatest enemy that faith has." – Martin Luther
"Man is a credulous animal, and must believe something; in the absence of good grounds for belief, he will be satisfied with bad ones." – Bertrand Russell
"People tend to become more angry with an uncomfortable truth than a comfortable lie." – Peter Murphy
"Religion was the creation of fear. Knowledge destroys fear. Without fear, religion cannot survive." – Michael Moor Cook
"It is the dull man who is always sure, and the sure man who is always dull." – H.L. Mencken
"I will not attack your doctrines nor your creeds if they accord liberty to me. If they hold thought to be dangerous – if they aver that doubt is a crime, then I attack them one and all, because they enslave the minds of men." – Robert Ingersoll
"Nothing in life is to be feared, it is only to be understood. Now is the time to understand more, so that we may fear less." – Marié Curie
"For here we are not afraid to follow the truth wherever it may lead, nor to tolerate any error so long as reason is left free to combat it." – Thomas Jefferson
"Imprisonment of the mind is the worst imprisonment of all. It is without walls, without bars, without chains, without keys. It is the most binding, the most self-imposing, and self-inflicting. It is blind, it is enslaving and has the most willing victim." – M.L. Guttierrez

Dan Barker, wat eers 'n Christen was en nou 'n ateïs is, sê: "The reason I am happy, is because I choose to be happy, For me, happiness is primarily a state of mind and since I now control my own mind, I also control my own happiness, I am no puppet to a higher mind, no slave to eternity. I never knew real joy before I regained possession of my own mind." Hy het ook gesê: "Free thought is thrilling and fulfilling – absolutely essential to mental health and happiness. You cannot freely give or receive love until you first love yourself, and you cannot love yourself if your only claim to worth comes as an undeserved gift from a 'merciful' dictator, I have lived the Christian life. I prefer now to live my own life."

Ekself ervaar dit! My depressie is weg, sodat ek saam met Barker kan uitroep: 'I reclaimed my mind and found freedom!'

Wat bly dan oor? DEïSME is vir my, na die lees van soveel boeke, deur ateïste, agnostici en deïste, die antwoord.

Wat is Deïsme?

Thomas Paine sê die volgende in Deel Een van sy treffende Boek The Age of Reason wat in 1794 geskryf is:

"I believe in one God, and no more; and I hope for happiness beyond this life. I believe in the equality of man; and I believe that religious duties consist in doing justice, loving mercy, and endeavouring to make our fellow creatures happy."

Hy draai egter nie doekies om wanneer hy dit duidelik stel waarin hy nié glo nie: "I do not believe in the creed professed by ... the Protestant church, nor by any church that I know of. My own mind is my church. All national institutions of churches, whether Jewish, Christian or Turkish, appear to me no other than human inventions, set up to terrify and enslave mankind, and monopolize power and profit."

Hierin is die twee temas van die twee volumes van die boek vervat: 'n Saak vir Deïsme, waarvolgens God slegs "verstaan" kan word deur 'n rasionele studie van Sy skepping, gekoppel aan 'n algehele verwerping van enige georganiseerde godsdiens wat gebaseer is op enige sogenaamde 'heilige skrifte' (die Bybel, die Torah, die Koran, ens.) wat bloot deur ander mense daargestel en saamgestel is.

Enige menslike taal is bowenal totaal en al onvoldoende om enigiets heiligs te definieer, sê Paine: "...we must necessarily affix the idea, not only of unchangeableness, but of the utter impossibility of any change taking place, by any means or accident whatever, in that which we would honour with the name of the word of God; and therefore the word of God cannot exist in any written or human language.

The continually progressive change to which the meaning of words is subject, the want of a universal language which renders translations necessary, the errors to which translations are again subject, the mistakes of copyists and printers, together with the possibility of willful alteration, are of themselves evidences that the human language, whether in speech or in print, cannot be the vehicle of the word of God."

As geen 'profeet' of' heilige skrif' dan vertrou kan word as die ware, suiwer woord van God nie, vra Paine, wat bly dan oor? Paine se antwoord is radikaal, maar maak volledig sin en is terselfdertyd ongelooflik bevrydend:

"The WORD OF GOD IS THE CREATION WE BEHOLD and it is in this word, which no human invention can counterfeit or alter, that God speaketh universally to man.

...The Creation speaketh an universal language, independently of human speech or human language ... It is an ever-existing original, which every man can read. It cannot be forged; it cannot be counterfeited; it cannot be lost; it cannot be altered; it cannot be suppressed ... In fine, do we want to know what God is? Search not the book called the Scripture, which any human hand might make, but the Scripture called the Creation."

Op 'n vreemde inverse toepassing van Pascal se weddenskap, sê Paine die volgende: "Can any man of serious reflection hazard his future happiness upon the belief of a story naturally impossible ... and related by persons already detected of falsehood? Is it not more safe that we stop ourselves at the plain, pure, and unmixed belief of one God, which is Deism, than that we commit ourselves on an ocean of improbable, irrational, indecent and contradictory tales?" Dit is hierdie selfde 'power of reason' wat die mens tot die volgende besef laat kom: "...it is certain that what is called the Christian system of faith...[is] irreconcilable, not only to the divine gift of reason that God hath given to man, but to the knowledge that man gains of the power and wisdom of God, by the aid of the sciences and by studying the structure of the universe that God has made."

Paine kom tot die volgende konklusie- en ek saam met hom: "The evidence I have produced to prove them forgeries is extracted from the books themselves, and acts, like a two-edged sword, either way. If the evidence be denied, the authenticity of the scriptures is denied with it; for it is scripture evidence; and if the evidence be admitted, the authenticity of the books is disproved."

En: "What is it we want to know? Does not the creation, the universe we behold, preach to us the existence of an Almighty Power that governs and regulates the whole? And is not the evidence that this creation holds out to our senses infinitely stronger than anything we can read in a book that any impostor might make and call the word of God? As for morality, the knowledge of it exists in every man's conscience."

Hy sluit as volg af: "I here close the subject, and I leave the ideas that are suggested in the conclusion of the work, to rest on the mind of the reader; certain as I am, that when opinions are free, either in matters of government or religion, truth will finally and powerfully prevail."

Wat glo ek dus nou?

As Deïs, glo ek in Thomas Paine se God, die Skepper van alles, wie se Hand ons om ons sien in Sy Skepping. Hy is egter ook nié 'n persoonlike God nie, en bemoei Hom glad nie met die mens of Sy Skepping nie, want Hy laat dit sy normale gang gaan volgens die natuurwette.

Mense oefen self hul eie keuses uit en, indien dit selfsugtige keuses is wat gedryf word deur wellus, magsbeheptheid, wraak, haat, hebsug ens., veroorsaak hulle daardeur leed aan ander, en aardbewings en tsunami's vind plaas as gevolg van die skuif van tektoniese plate oormekaar.

Dáárom dat daar soveel hartseer is in die wêreld, en nie omdat daar 'n Duiwel is, of dat enige seerkry of lyding neerkom op Godgegewe straf vir sonde, of om mense se geloof te toets of te versterk, of omdat "alles ten goede sal meewerk", of weens een of ander misterieuse rede wat ons eers eendag in die hiernamaals sal verstaan nie.

Dit is ons plig en verantwoordelikheid om Hom met ons Godgegewe rede te eer uit dankbaarheid vir die gawe van lewe en "rede" '(reason'), maar Hy het nie aanbidding nodig nie. Deur so goed as moontlik te leef – en veral met persoonlike integriteit – en deur bloot goed te wees vir al sy skepsels (mens, dier en plant) doen ons wat nodig is om Hom te eerbiedig.

Dus: doen die regte ding en eer daardie God deur jou volle potensiaal te ontwikkel en die beste moontlike mens te wees wat jy kan. Beskerm Sy skepping en al sy skepsels; leef in vrede, wees regverdig. Wees eerlik, bowenal.

God het geen menslike eienskappe nie en 'transcends everything.'

Ek glo glad nie in 'n hiernamaals, hetsy 'n hemel of 'n hel nie. As daar egter wel iets is soos 'n lewe in die hiernamaals, (want met die kennis tot ons beskikking kan ons nie WEET nie, ons kan slegs GLO) vertrou ek dat ek op 'n regverdige wyse geoordeel sal word.

Bekende Deïste:

Wie was almal Deïste? Deïste sluit in die volgende bekendes, wat vir die aanhalings langs hul name hieronder verantwoordelik was:

Antony Flew (een van die bekendste ateïste van die 20e eeu, wat in 2004 'n deïs geword het – sien ook die Bibliografie hieronder): "How can a universe of mindless matter produce beings with intrinsic ends, self-replication abilities and coded chemistry?"

"The origin of Life pointed to the activity of a creative Intelligence, almost entirely because of DNA investigations. What I think the DNA material has done is that it has shown, by the almost unbelievable complexity of the arrangement which are needed to produce life , that intelligence must have been involved in getting these extraordinarily diverse elements to work together. It's the enormous complexity of the numbers of elements and the enormous subtlety of the ways they work together. The meeting of these two parts at the right time by chance is simply minute. It is all a matter of the enormous complexity by which the results are achieved which looked to me like the works of intelligence."

"I have followed the argument where it has led me. And it has led me to accept the existence of a self-existent, immutable, immaterial, omnipotent and omniscient Being."

Einstein:

"My religion consists of a humble admiration of the illimitable superior spirit who reveals himself in the slight details we are able to perceive with our frail and feeble mind."

"The further the spiritual evolution of mankind advances, the more certain it seems to me that the path to genuine religiosity does not lie through the fear of life, and the fear of death, and blind faith, but through striving after rational knowledge."

"Every one who is seriously involved in the pursuit of science becomes convinced that a spirit is manifest in the laws of the Universe – a spirit vastly superior to that of man, and one in the face of which we with our modest powers must feel humble."

"The scientists' religious feeling takes the form of a rapturous amazement at the harmony of natural law, which reveals an intelligence of such superiority that, compared with it, all the systematic thinking and acting of human beings is an utterly insignificant reflection."

"Whoever undertakes to set himself up as a judge of Truth and Knowledge is shipwrecked by the laughter of the Gods."

"When the solution is simple, God is answering."

"The man who regards his own life and that of his fellow creatures as meaningless is not merely unfortunate but almost disqualified for life."

"Only a life lived for others is a life worth while."

"The human mind is not capable of grasping the Universe. We are like a little child entering a huge library. The walls are covered to the ceilings with books in many different tongues. The child knows that someone must have written these books. It does not know who or how. It does not understand the languages in which they are written. But the child notes a definite plan in the arrangement of the books – a mysterious order which it does not comprehend, but only dimly suspects."

"What I see in Nature is a magnificent structure that we can comprehend only very imperfectly, and that must fill a thinking person with a feeling of humility. This is a genuinely religious feeling that has nothing to do with mysticism."

"The finest emotion of which we are capable is the mystic emotion. Herein lies the germ of all art and all true science. Anyone to whom this feeling is alien, who is no longer capable of wonderment and lives in a state of fear is a dead man. To know that what is impenetrable for us really exists and manifests itself as the highest wisdom and the most radiant beauty, whose gross forms alone are intelligible to our poor faculties – this knowledge, this feeling ... that is the core of the true religious sentiment. In this sense, and in this sense alone, I rank myself among profoundly religious men."

"True religion is real living; living with all one's soul, with all one's goodness and righteousness."

Darwin: (Onthou, hy het geskryf oor die "Origin of Species", NIE die "Origin of Life" nie!)

"Reason tells me of the extreme difficulty or rather impossibility of conceiving this immense and wonderful universe, including man with his capability of looking backwards and far into futurity, as the result of clind chance or necessity. When thus reflecting I feel compelled to look at a First cause having an intelligent mind in some degree analogous to that of man and I deserve to be called a Theist."

Selfs Stephen Hawking, wat deur sy vrou as "the most profound atheist" beskryf word, klink soos 'n Deïs, as hy oor die Heelal sê: "The overwhelming impression is one of order. The more we discover about the universe, the more we find that it is governed by natural laws. You still have the question: why does the universe bother to exist? If you like, you can define God to be the answer to that question."

Slotsom

Intellektuele integriteit is essensieel vir enige persoonlike vervulling, en dis vir my allerbelangrik, as nuutgevonde Deïs, om die beste te maak van die Godgegewe lewe en brein wat ek van God ontvang het.

As ek nou goed doen, doen ek dit omdat ek bloot myself wil wees, nie omdat ek iets (soos 'n hel) vrees, of 'n beloning (soos 'n hemel) verwag nie.

Die Amerikaner Benjamin Franklin, "the only President of the United States who was never President of the United States", self 'n Deïs, het die volgende in 'n privaat brief geskryf (ek stem nie volkome met hom saam nie, veral nie met die dele wat ek kursief gemaak het nie, maar dis nietemin interessant):

"You desire to know something of my religion. It is the first time I have been questioned upon it. But I cannot take your curiosity amiss, and shall endeavour in a few words to gratify it. Here is my creed. I believe in one God, Creator of the Universe. That He governs it by His providence. That He ought to be worshipped. That the most acceptable service we render Him is doing good to His other children. That the soul of man is immortal, and will be treated with justice in another life respecting its conduct in this. These I take to be the fundamental principles of all sound religion, and I regard them as you do in whatever sect I meet with them.

As to Jesus of Nazareth, my opinion of whom you particularly desire, I think the system of Morals and his Religion, as he left them to us, the best the World ever saw or is likely to see; but I apprehend it has received various corrupt changes, and I have, with most of the present Dissenters in England, some doubts as to his divinity; though it is a question I do not dogmatize upon, having never studied it, and think it needless to busy myself with it, when I expect soon an opportunity of knowing the Truth with less trouble. I see no harm, however, in its being believed, if that belief has the good consequence, as probably it has, of making his doctrines more respected and better observed; especially as I do not perceive that the Supreme takes it amiss, by distinguishing the unbelievers in His government of the world with any particular marks of His displeasure.

"I shall only add, respecting myself, that, having experienced the goodness of that Being in conducting me prosperously through a long life, I have no doubt of its continuance in the next, without the smallest conceit of meriting it ... I confide that you will not expose me to criticism and censure by publishing any part of this communication to you. I have ever let others enjoy their religious sentiments, without reflecting on them for those that appeared to me unsupportable and even absurd. All sects here, and we have a great variety, have experienced my good will in assisting them with subscriptions for building their new places of worship; and, as I never opposed any of their doctrines, I hope to go out of the world in peace with them all."

En, ja, vir my is die nege vrugte van die Gees soos uitgebeeld in Galasiërs (of dit nou deur Paulus of wie ook al geskryf is) nog net so belangrik: Liefde, Vrede, Vreugde, Geduld, Vriendelikheid, Goedhartigheid, Getrouheid, Nederigheid en Selfbeheersing.

En dan sluit ek af met hierdie woorde van Einstein: "A human being is a part of the whole, called by us Universe, a part limited in time and space. He experiences himself, his thoughts and feelings as something separated from the rest – a kind of optical delusion of his consciousness. This delusion is a kind of prison, restricting us to our personal desires and to affection for a few persons nearest to us. Our task must be to free from this prison by widening our circle of compassion to embrace all living creatures and the whole nature in its beauty." Hierin glo ek – met my hele hart. Maar niks meer nie.

Bibliografie

Carrier, Richard, Why I am not a Christian.
Clovispoint, James, Religion proof (an Agnostic's handbook).
Daniels, Kenneth W, Why I believed: Reflections of a Former Missionary.
Doane, T.W., Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
Ehrman, Bart D., Forged: Writing in the Name of God.
Ehrman, Bart D., God's Problem.
Ehrman, Bart D., Jesus, Interrupted.
Evans, Ralph, The Bible Debate Handbook for Skeptics.
Finkelstein and Silberman, The Bible Unearthed.
Flew, Antony, There is a God.
Fontaine, Raymond, Think Deism.
Goozee, Sherwood, WHY? B'CUZ.
Gutierrez, M.L., The Bible Dilemma: Historical contradictions, misquoted statements, failed prophecies and oddities in the Bible.
Haan, Travis, Why: An agnostic perspective.
Harrison, Guy P., 50 reasons people give for believing in a God.
Hult, Raymond, American Agnostic: Appeal for Christian Understanding.
Ingersoll, Robert, About the Holy Bible.
Ingersoll, Robert, Mistakes of Moses.
Ingersoll, Robert, The Christian Religion.
Jayson X., What is the Best Theology.
Julius, Patrick, The fundamental questions all theists must answer.
Johnson, Bob et al, The Road to Deism.
Johnson, Bob, Deism: A Revolution in Religion, a Revolution in you.
Kirk-Wall, James, Agnosticism: The Battle Against Shameless Ignorance.
Kirk-Wall, James, To be an agnostic.
Komarnitsky, Kris D., Doubting Jesus' Resurrection.
Krasny, Michael, Spiritual Envy.
Ledo, Michael, Bible Bloopers: Evidence that Demands a Verdict too.
Le Poidevin, Robin:,Agnosticim: A very short introduction.
Lobdell, William, Losing my Religion.
Loftus, John W., Why I became an Atheist.
Long, Jason, Biblical Nonsence: A review of the Bible.
Mathis, Tim, I hope I was wrong about eternal damnation.
Murphee, Wallace, From faith to doubt and life as a failed believer.
Paine, Thomas, The Age of Reason.
Paine, Thomas, On Religion.
Houston, Beth, Born-Again Deist.
Pafumi, G.R., Is our vision of God obsolete?
McLeod, D.G., Then Man Created God.
Miranda, Fransisco J., Inside a Non-believer's mind.
Price, Robert M., Jesus is Dead.
Rogolsky, Alex, The Infinite Frontier – a Guide for the spiritual agnostic.
Suk, John D., Not sure: A Pastor's journey from faith to doubt.
Templeton, Charles, Farewell to God.
Tomikel, John, Searching for God.

Ilse Lombard

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Dr. Piet Muller: Die Evangelie van Thomas

Die Evangelie van Thomas - met verklarende aantekeninge

Dr. Piet Muller se groot werk, Die Evangelie van Thomas – met verklarende aantekeninge nou op SES in PDF formaat (1.3 MB) of Kindle weergawe (0.5 MB).

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za