Hoe godsdiens ‘n houvas kry

Deur Dr. Flip Schutte op 1 Februarie 2012

Daar is baie teorieë oor hoe godsdiens ontstaan het, naamlik dat dit te doen het met die mens se bewuswording van sterre en planete en hulle beweging, of dat dit verband hou met die wisseling van seisoene en later met die landboukalender.

Daar is teorieë oor hoe godsdiens die mens se reaksie is op dit wat die mens nie verstaan of kan verklaar nie. Daar is teorieë oor hoe godsdiens 'n mag en geld ding is en hoe 'n panteon 'n projeksie is van wat die maghebbers met hulle volgelinge wou bereik.

Daar is baie hipoteses. Maak vir my persoonlik in elk geval nie saak waar godsdiens vandaan kom, wie eerste daarmee begin het of waarom dit vir so lank kon oorleef nie…

Die debatteerbare argument wat ek met huiwering op die tafel wil plaas, is die rol wat godsdiens selfs en veral dalk in ons tyd in mense se lewens speel.

My standpunt is dat godsdiens die rol speel van 'n manier tot werklikheids-ontvlugting en dat godsdiensleiers droomverkopers is. Godsdiens en die voortbestaan van godsdiens teer op die swakhede van mense. Dis waar jy jou kliëntebasis opbou en waar jou inkomstepotensiaal lê. Godsdiens as sodanig het nie veel met God te make nie, behalwe dat God aangebied word as die wonderkuur wat jou swakheid kan genees. "God" en die sogenaamde eienskappe en vermoëns van God, is dus die produk wat bemark word. En wat weer en weer in talle nuwe situasies herbemark word.

Mense met 'n soeke na die goddelike en 'n diep behoefte aan spiritualiteit, vind hulleself al meer ontuis in kringe waar daar bloot godsdiens beoefen word. Godsdiens is resepmatig. Dit gee antwoorde, skryf voor, beroof jou van die misterie van nie-weet, en dit word koud-ritualisties met verloop van tyd. Daarom moet godsdiensleiers en kerke elke nou en dan aan 'n nuwe bemarkingstrategie dink om mense daar te kry en te behou.

Meeste aksies in kerke fokus dan juis op menslike swakhede: Ons almal word oud. Dis 'n swakheid en 'n realiteit van menswees. Ons almal word siek. Ons almal ervaar van tyd tot tyd verliese. Ons almal is soms eensaam. Ons almal het 'n behoefte om met iemand anders oor ons diep geestelike behoeftes en vrae te praat, ons almal wil lief gehê word, ons almal wil sorg en warmte ontvang … daarom is gemeentes met omgeegroepe so suksesvol.

"Herlewing" beteken eintlik maar net 'n implementering van 'n nuwe strategie om op nog meer swakhede in te zoom. Dis waarop die bedieninge in gemeentes fokus!

Die goddelike word telkens aangebied as die produk wat jou swakheid as mens aanspreek en kan genees: "Sukkel jy met skuldgevoelens – God boer met genade. Dis sy werk om te vergewe."

"Ervaar jy pyn, is jy siek – Jesus is die groot geneesheer!"

"Is jy bang of eensaam? – My God sê in sy Woord – Ek is met jou!"

"Voel jy weerloos? – Onthou God sê Hy gee jou die voete van 'n ribbok en Hy spring saam met jou oor 'n muur!"

"Is jy bang vir die dood en vir die kortstondigheid van die lewe? – Onthou God vat jou hand, Hy lei jou deur die poort, druk jou vas teen sy bors en laat jou dan by 'n hemelse feesmaal aansit in die nuwe Jerusalem, waar jy nooit weer honger of dors, of pyn of siekte, of dood sal ervaar nie!"

So troos godsdiens. Dit verkoop aan jou idees wat 'n buffer kan word tussen jou en jou vrees. Dit word 'n vangmat vir jou swakheid. Dit word 'n skokbreker om die realiteit van die dood sagter te maak. Sonder dit sou die lewe vir baie mense totaal ondraaglik gewees het.

En so het daar verhale ontstaan om ons vrese en swakhede aan te spreek. Hierdie fiksie het mitologieë geword en die mitologie het 'n teologie geword.

Daarom is spirituele groei so moeilik, so 'n pynlike proses. Daarom is daar so min mense wat daarvoor kans sien. Die massa gebruik eerder die opium van godsdiens om hulle pyn te verdoof.

Baie mense wat godsdiens beoefen, weet dat hulle by 'n droom ingekoop het, maar hulle verkies dit eerder as die alternatief. Daarom sal hulle sê dat 'n mens nie moet vrae vra nie. Jy moet naïef maar net glo soos 'n kind, omdat dit nie sin maak as jy daaroor probeer redeneer nie.

Mense hou nie daarvan om ontnugter te word nie. Dit ruk die mat onder hulle uit. Dit laat hulle broos en weerloos, droomloos, bufferloos. Troosterloos. Godloos.

Niemand staan witrok geklee op 'n groen grasvlakte en wink: "Kom na my toe almal wat moeg en oorlaai is" nie, – in die spirituele groeiproses moet jy self verantwoordelikheid neem en self besluit om te rus!

Jy moet die kondisioneringsproses doelbewus stuit, wakker word uit die droom en dekonstrueer. Die realiteit, nes die waarheid, is aan die begin bitter, maar aan die einde soet. Maar om daardeur te worstel, het jy geduld nodig. En as jy ongeduldig is, gaan jy halfpad dalk net weer by 'n nuwe of 'n ander droom inkoop.

Hierdie pad van spirituele groei, keer jou hele wêreld om: jou hemel, jou hel, jou God, jou engele, en duiwel, jou messias en jou profete. Dit plaas alles onder suspisie en dit breek die buffer en die dik muur tussen jou en ontnugtering af!

En êrens in hierdie proses vind jy vrede, – daardie vrede wat alle verstand te bowe gaan. En vind jy troos – 'n troos wat jou die hemelse welgeluksaligheid in jou broosheid laat beleef. En vind jy gemeensaamheid in jou eensaamheid omdat jy besef dat alles deel van mekaar is en een met mekaar is.

Hierdie vrede vind jy nie in kerke, of in gemeentes, in omgeegroepe of in herlewing, in bekerings-veldtogte, of in naïewe geloof nie. Jy vind dit in die droomlose, realiteitsoekende stilte van jou hart. Jy vind dit nie tussen ander nie, maar wanneer jy alleen, ontnugter die gange van die labirint deurkruis op soek na die kern van jou bestaan.

Jy vind dit nie in Bybels of in boeke nie. Die vrede en die antwoord lê op die tafel van jou waarheid, diep weggebêre in die kern van jou eie self. Die dekonstruksie, ontnugtering en pyn, maak die fonds op die ou einde die moeite werd!

Dr. Flip Schutte is 'n teoloog en skrywer. Sy nuuste boek is Diaspora van die nuwe Christene. Hy is ook die leraar van Sola Fide gemeente in Pretoria. E-pos:

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za