.

Die wêreld van idees

Deur Jaco Steyn op 1 September 2015

.

Idees is onlosmaaklik deel van menswees. Sekere idees word as waar of geldig beskou indien dit ooreenstem met die aard van dinge wat deur mense waargeneem word. Sodoende kan byvoorbeeld twee of meer persone met mekaar saamstem wanneer hulle na 'n tafel of stoel kyk en dit onderskei van 'n perd of 'n hond. Indien iemand egter na 'n stoel sou kyk en beweer dat dit eintlik 'n tafel of hond is, het daardie persoon 'n verkeerde idee oor die aard van dit wat hy/sy waarneem. Wetenskaplike metodes kan gebruik word om die uitkoms van eksperimente mee te voorspel. Indien iemand 'n klip na 'n glasvenster sou gooi, kan met redelike sekerheid vasgestel word dat die venster sal breek, natuurlik afhangende van die grootte en kwaliteit daarvan. Daar is egter ánder idees oor die aard van dinge, soos bv. idees oor die lewe na die dood, waarvan die geldigheid nog nié m.b.v. enige wetenskaplike metodes vasgestel is nie.

Baie idees kan as volg getipeer word:

Geskiedkundiges gebruik ander metodes as natuurwetenskaplikes om die verloop van gebeure in die verlede, mee vas te stel. Hulle gebruik onder meer historiese dokumente en oorgelewerde kennis, terwyl bioloë dateringstegnieke soos koolstofdatering gebruik om die ouderdom van fossiele mee vas te stel. Fisici gebruik hul kennis aangaande die aard van klein deeltjies soos o.a. kwarke, atome en molekules, om die resultate van eksperimente redelik akkuraat te kan bepaal. Hulle erken dat sekere faktore soos bv. Werner Heisenberg se onsekerheidsbeginsel, hulle verhoed om die beweging van klein deeltjies presies vooruit te kan bepaal. Geskiedkundiges dring gereeld daarop aan dat ons behoort te leer uit die foute van ons voorouers. Godsdienstige mense propageer sekere norme en waardes wat volgens húlle, meer in ooreenstemming is met die "Wil van God." Politieke ideoloë propageer dikwels ánder norme en waardes wat volgens húlle, die wêreld 'n "beter plek" sal maak.

Mense se idees en bespiegelings oor die ontstaan van die Heelal en lewe op aarde, verskil ook heelwat van mekaar. Godsdienstige mense glo byvoorbeeld dat God verantwoordelik was vir die skepping van alle dinge vanuit "niks," terwyl baie ateïste beweer dat "niks" of "amper niks" die ontstaan van die Heelal, insluitend Tyd en Ruimte, voorafgegaan het. Godsdienstige mense verskil "hemelsbreed" van mekaar wat betref die moontlikheid dat evolusionêre prosesse betrokke was by die ontstaan van spesies. Sodoende glo Jong-Aarde Kreasioniste dat die aarde slegs ongeveer 6000 jaar oud is en dat mense en ape géén gemeenskaplike voorouer gehad het nie, terwyl ondersteuners van Teïstiese Evolusie glo dat God evolusie deurgaans gebruik het as deel van Sy skeppingsdade. Mense verskil ook heelwat van mekaar betreffende die "dele" waaruit mense saamgestel is. Baie hedendaagse Christene glo byvoorbeeld dat mense onsterflike siele en sterflike fisiese liggame het, terwyl "filosofiese" materialiste die bestaan van siele en gepaardgaande bewuste voortbestaan na die dood, ontken. Teologiese deterministe glo dat God alles voorafbepaal het en dat alle gebeure plaasvind volgens Sy wil. Wetenskaplike deterministe, daarenteen, glo dat genoeg kennis oor die Natuurwette en die oorsake van gebeure, mense eendag sal bemagtig om die toekoms redelik akkuraat te kan voorspel. Sommige mense wat determinisme ontken, glo dat elke mens 'n vrye wil het om sekere besluite te kan neem en dat hierdie vrye wilsbesluite geensins voorafbepaal kan word deur enige God óf Natuurwette nie. Sommige godsdienstige mense fokus sodanig op die hiernamaals, dat hulle ontmoedig word om besorgd te wees oor ander (veral ongelowige!) mense se materiële welstand. Mense verskil ook van mekaar betreffende die belangrikheid van die welstand van alle mense of dié van slegs sekere rasse, families of individue. Die geloof in spirituele werklikhede kan sommige mense aanmoedig om die materiële te verag, terwyl dit andere kan aanmoedig om wêreldtoestande te help verbeter om sodoende beter geleenthede vir almal te skep vir hul spirituele groei.

Terwyl die geldigheid van sekere idees (nog) nié m.b.v. wetenskaplike metodes vasgestel is nie, is dit tog moontlik om daaroor te bespiegel en te filosofeer en die eienskappe daarvan met mekaar te vergelyk. Ons kan onder meer van die volgende metodes gebruik maak om die geldigheid van verskillende idees mee te ontleed en te toets:

Indien iemand aan die een kant sou beweer dat God lief is vir al Sy skepsels, terwyl hy/sy aan die ander kant glo dat God óf doelbewus biljoene van hulle eendag hel toe sal stuur, óf dat Hy, as "Almagtige Skepper," versuim om dit te keer, aanvaar hy/sy twee geloofstandpunte wat logies inkonsekwent is met mekaar. Baie mense wat glo dat slegs materiële faktore soos o.a. verskillende oorgeërfde gene en uiterlike omstandighede, bepalende invloede het op mense se gedrag, beweer op onwetenskaplike wyse dat alle mense "gelyk gebore" is. Baie Christene aanvaar die teologiese weergawe van die gelykheidsdogma, waarvolgens elke "siel" gelyk is in die oë van God. Hiervolgens het elke mens kwansuis 'n gelyke kans om gedurende slegs één lewe op aarde, Jesus as Persoonlike Verlosser en Saligmaker te aanvaar. Kan die Bybel werklikwaar die "onfeilbare Woord van God" wees indien dit absurde en onwetenskaplike bewerings bevat soos o.a. die son wat stilgestaan het, die sesdag-skepping, 'n donkie wat gepraat het en Jesus se beweerde wonderwerke?

Twee van die belangrikste en mees kontroversiële onderwerpe waaroor mense al vir jare van mekaar verskil het, is (1) die aard van die mees Perfekte en Hoogste moontlike vorm van die Werklikheid, nl. die aard van die Goddelike/God en (2) die moontlikheid en aard van bewuste voortbestaan ná die dood en die gepaardgaande eindbestemming van mense. Mense met sekere idees oor die aard van God of van die Goddelike, het dikwels soortgelyke idees aangaande die aard van mense se eindbestemming. Daar is veral drie uiteenlopende geloofstandpunte oor die aard van die Goddelike/God en die lewe na die dood:

Ondersteuners van die voorgaande geloofstandpunte of lewensbeskouinge, verskil dikwels heelwat van mekaar wat betref die ontstaan van die Heelal en lewe op aarde. In teenstelling met sommige mense wat glo dat alle verskynsels voortvloei of voortgevloei het vanuit die onpersoonlike Goddelike Werklikheid, glo baie godsdienstige mense dat 'n Persoonlike God alle bestaande dinge buite Homself, "vanuit niks" geskep het. Daar is ook wyd uiteenlopende idees oor hoe dinge behoort te wees en presies watse goeie norme en waardes mense behoort na te volg. Vir baie godsdienstige mense is dit van primêre belang om soveel as moontlik "ongelowiges" te oortuig om húlle geloof en manier van lewe te aanvaar ten einde die ewige lewe te kan beërwe. Filosofiese materialiste wat die moontlikheid van lewe na die dood ontken, beywer hulle dikwels vir die verbetering van mense se welstand in die hier-en-nou en/of vir die verwesenliking van die een of ander toekomstige aardse utopie. Vir baie mense wat glo in reïnkarnasie of in die verhuising van siele, is dit belangrik om hierdie proses te beëindig ten einde Nirvana of eenwording met die Goddelike, te bewerkstellig. Terwyl sommige van hulle hoofsaaklik fokus op hul eie verlossing, beskou ander dit as hul plig om ook baie ander mense te help om so gou moontlik verlossing te bereik.

Sekere godsdienstige en wetenskaplike idees het al heelwat kwaliteit toegevoeg tot mense se lewens. Die wetenskap en tegnologie het mense se lewens in toenemende mate vergemaklik, terwyl geloof in 'n God wat omgee, vir heelwat mense lewensverrykend is. Geloof in reïnkarnasie kan jou selfs aanmoedig om die wêreld se omstandighede sodanig te verbeter, dat ook jý 'n beter kwaliteit lewe sal hê in jou toekomstige inkarnasies. Dit kan vir jou en andere dan beter geleenthede, méér vryheid en vrye tyd bied om te fokus op spirituele aspekte, in plaas daarvan om onderdruk te word of gedurig te sukkel om net te oorleef. Die voor- en nadele van idees en geloofstandpunte kan met mekaar vergelyk word deur die invloed daarvan op verskillende gemeenskappe, te ondersoek. Daar is byvoorbeeld 'n duidelike verband tussen die Rooms-Katolieke Kerk se letterlike interpretasie van sekere Bybelgedeeltes gedurende die Donker Eeue en hul onderdrukking van alternatiewe seksuele leefwyses, vrye spraak en sekere wetenskaplike ontdekkings.

Magsugtige opportuniste het al dikwels besef dat hulle sekere mooiklinkende idees kan misbruik ten einde valse hoop aan mense te verskaf – idees wat dikwels onwetenskaplik is of logies inkonsekwent is met mekaar. Sodoende kan die idee dat alle mense gelyk gebore is in dié opsig dat daar bitter-min oorerflike genetiese verskille tussen hulle is en hulle kwansuis dieselfde potensiaal het om eendag dieselfde dinge in die lewe te kan bereik, misbruik word om regeringsvorms soos bv. een-mens-een-stem demokrasie en politieke ideologieë soos o.a. Marxisme-Leninisme, liberalisme en sosialisme, mee te regverdig. Hierdie meestal super ryk mense, is ook deeglik bewus van die feit dat wie ook al die hoofstroommedia beheer, 'n beslissende invloed het op die uitkoms van demokratiese verkiesings. Die meeste mense is egter oningelig aangaande die invloed van super ryk belangegroepe binne korrupte regerings en die media. Hulle is ook salig onbewus van die al groter wordende gaping tussen die armste deel van bevolkings en die super ryk elite, terwyl hulle aandag gedurig afgelei word met vermaak, sportgebeure en leë beloftes oor "gelyke regte" en ekonomiese voorspoed.

Godsdienstige idees is veral in die verlede gebruik om sekere norme en waardes te bevorder omdat dit kwansuis in ooreenstemming is met 'n verbeelde "Wil van God" – norme en waardes wat veral seksuele vryhede en vryheid van spraak, beperk het. Die Pous, konings, politici en ander godsdiensleiers, het vroeër jare miljoene mense onderdruk in die naam van 'n vreesaanjaende God. Sedertdien is egter besef dat hierdie meer openlike, maar minder doeltreffende onderdrukking, vervang behoort te word deur meer koverte onderdrukking wat by die massas die wanindruk help skep het dat almal van hulle eintlik gelyke regte het. Daar is heelwat (dikwels onderdrukte en moeilik bekombare) inligting beskikbaar oor magsugtige belange wat daarna streef om die heersende ideologie van die staat te bevorder ten koste van alle ander vryhede. Hulle wil ook unieke kulturele waardes vernietig en vervang met 'n onderdrukkende Eenwêreldorde wat húlle en hul families en vriende sal bevoordeel ten koste van die meeste ander mense. Mense behoort so ver moontlik ingelig te word oor die misleidende propaganda wat hierdie skrikwekkende agenda van onderdrukking en ontmensliking, bevorder. Sal die verloop van toekomstige gebeure grootliks bepaal word deur die "polities-korrekte" misleidende indoktrinasie deur maghebbers, of sal die meeste mense groter vryhede hê indien heelwat van hulle die voorgaande inligting ter harte neem?

Hierdie artikel en die kommentare daarop, kan gelees word op my blog.

Die filosofie van godsdiens, veral die positiewe en negatiewe invloede van gelowe op die sosiale en politieke lewensterreine, is Jaco se belangstellingsveld.
Selfoon: 0833841115. E-pos:

.

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Dr. Piet Muller: Die Evangelie van Thomas

Die Evangelie van Thomas - met verklarende aantekeninge

Dr. Piet Muller se groot werk, Die Evangelie van Thomas – met verklarende aantekeninge nou op SES in PDF formaat (1.3 MB) of Kindle weergawe (0.5 MB).

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za

.