Ateïsme – ‘n onlogiese denkrigting

Deur Abe Steyn op 1 September 2011

Ek skryf hierdie artikel in reaksie op Hans Pietersen se artikel oor deïsme, in verlede maand se SES. Ek het hom laat weet dat ek iets ter verdediging van God se bestaan gaan skryf. Hier volg my siening:

Ek wil in hierdie artikel twee dinge probeer aantoon, 1) dat ateïsme onlogies is en 2) dat daar wel aanduidings is dat daar 'n god is wat verantwoordelik was vir die totstandkoming van die heelal.

Bestaan God? Hierdie vraag se antwoord kan "ja" of "ek weet nie" wees, maar ons antwoord kan nie "nee" wees nie. Die rede is dat ateïste dinge sê wat hulle nie kan bewys nie.

'n Universele negatiewe kan nie bewys word nie. Ons kan nie sê dat daar nie lewe op ander planete bestaan nie, want ons kan nie weet nie. Dit is ALTYD die een wat 'n uitspraak maak se verantwoordelikheid om die stelling te bewys. Ongelukkig dink ateïste omdat hulle 'n negatiewe stelling maak (God bestaan nie) hulle nie hulle stelling hoef te bewys nie. Ateïste maak baiemaal die stelling dat die een wat beweer daar is 'n god moet dit bewys, hulle is reg hiermee, maar dit lyk my hulle besef nie aldag hoekom is hulle reg deur so te sê nie! Dit gaan oor hoe ons kennis insamel en hoe ons weet dinge is reg. Om elkeen wat 'n stelling maak se stelling te aanvaar sal dwaas wees en dit is nie 'n baie doeltreffende manier van kennis insameling nie. Om elke stelling wat gemaak word te wil toets is nie verkeerd nie, maar so iets is nie prakties moontlik nie. Dit is hoekom die een wat 'n stelling maak daarvoor verantwoordelik is om sy stelling te bewys. Die vraag is nie net "Bestaan God?" nie, ons moet ook verder gaan en vra hoekom antwoord 'n persoon ja of nee op hierdie vraag. Om te beweer jy weet God bestaan nie is net so onlogies as om te beweer jy weet daar is nie lewe op ander planete nie, dit is dieselfde tipe denkfout (nl. om te aanvaar jy weet iets wat nie geweet kan word nie) wat gemaak word. Die enigste manier waarop ons seker kan wees dat iets nie bestaan nie is as dit tot weersprekings lei. 'n Vierkant met drie hoeke kan nie bestaan nie en sal nooit kan bestaan nie.

Die standaard antwoord wat ateïste gee oor hoekom hulle nie God se bestaan aanvaar nie is "Daar is nie bewyse daarvoor dat God bestaan nie." Ek gaan ter wille van die argument aanvaar dat hulle korrek is en dat daar geen bewyse is dat God bestaan nie. Daar word egter nie in ag geneem dat daar 'n groot verskil is tussen iets wat nie bewys is nie en iets wat verkeerd bewys is. Ek verwys weer na die voorbeeld van lewe op ander planete, dit is ook onbewys, maar beslis nie verkeerd bewys nie.

'n Derde denkfout wat ateïste maak is om te dink omdat 'n spesifieke vorm van teïsme se heilige geskrifte "foutief" is beteken dit dat God nie bestaan nie. As 'n boek soos die Bybel histories / moreel / vir enige ander rede onaanvaarbaar is beteken dit nie dat God nie bestaan nie, dit beteken slegs dat die weergawe van God soos beskryf in die Bybel onwaarskynlik is. Verder maak ateïste baie maal die fout om te reken die fundamentalistiese manier van Bybelvertolking is die korrekte manier!

Ateïste maak dus drie belangrike denkfoute: hulle beweer dat hulle iets weet wat niemand kan weet nie (God bestaan nie), hulle verwar onbewys met verkeerd bewys en hulle dink omdat een "weergawe" van God verkeerd is daarom is alle weergawes verkeerd.

Met ateïste bedoel ek diegene wat beweer daar is nie 'n god nie. Nou hoekom sê ek dit hier en nie aan die begin van my artikel nie? Want ek het agtergekom baie mense noem hulself ateïsties aan die begin van 'n debat, maar daarna raak hulle skielik agnosties of apaties oor God se bestaan! Die mees radikale posisie oor God se bestaan is agnosties, ateïsme is nie die mees radikale siening nie, maar wel die mees onlogieste siening!

Maar kan ons sê dat God bestaan? Kan ons die ateïste se uitdaging om te bewys dat God bestaan aanvaar?

Daar is slegs een manier hoe ons verseker kan weet dat daar 'n god is en dit is as God kies om hom(?)self aan die mensdom te openbaar. So ver my kennis strek is daar nog nooit bevredigend bewys dat dit ooit gebeur het nie. Die beste wat ons kan doen is om te probeer vasstel of daar enige aanduidings is dat God wel bestaan.

Wat is die definisie van God? Na my mening dig teïsme te veel eienskappe aan God toe, om te sê God is alwetend/almagtig/alomteenwoordig is bloot raaiskote. Ek sien aanduidings dat die heelal beplan is en ook deur "iets" gemaak is, al eienskap wat ek aan God koppel is die vermoë om die heelal te kon beplan en skep. Ek noem ook hierdie "iets" wat die heelal gemaak het God omdat ek nie aan 'n beter benaming kan dink nie, maar hierdie god is nie noodwendig dieselfde god as die teïste se god nie en hierdie god beskik ook nie noodwendig oor dieselfde eienskappe as die teïstiese god nie.

Daar is twee aanduidings wat my oortuig het dat daar 'n god is, nl. die ontstaan van die heelal en die natuurwette wat die aard van die heelal bepaal.

Die ontstaan van die heelal

Volgens die wet op die behoud van energie/materie kan materie of energie nie vernietig of gevorm word nie (dit kan wel verander), maar tog word dit vandag algemeen aanvaar dat die heelal nie oneindig oud is nie, maar dat dit 'n ontstaan gehad het (geen oneindigheid kan in elk geval bestaan nie, ek sal later verduidelik hoekom nie). As verder aanvaar word dat die heelal uit niks ontstaan het nie dan sit ons met 'n probleem, want dan word bg. natuurwet oortree. Kwantumfisika help ons ook nie regtig nie, kwantum deeltjies kan wel spontaan ontstaan, maar dit is nie regtig 'n ontstaan uit niks nie, dit ontstaan uit die kwantumveld (wat waar vandaan kom?), verder vorm daar nie eers deeltjies so groot soos 'n atoom spontaan nie, wat nog te sê 'n heelal! Die heelal se ontstaan is 'n wonderwerk as dit uit niks gevorm het nie, as dit uit iets gevorm het dan moes daardie iets oor intelligensie beskik het a.g.v. die eienskappe wat die natuurwette aan die heelal gee.

Die natuurwette

Daar is niks ingewikkelds aan die natuurwette nie. 'n Appel val uit die boom en ons kan die presiese spoed bepaal en ook sê waar gaan die appel val. Daar is egter so paar dinge aan hierdie wette en kragte wat verbasend is. In die eerste plek moes hierdie kragte 'n sekere sterkte gehad het om die heelal soos wat ons dit ken moontlik te maak, ek noem so paar voorbeelde.
1)  As die sterk kernkrag net 'n paar persentasie punte sterker of swakker was, dan kon sterre nie bestaan nie (die sterk kernkrag is die krag wat die bestaan van atoomkerne moontlik maak.)
2)  Dit is nie net sekere kragte wat oor 'n sekere sterkte moet beskik nie, maar hulle relatiewe sterkte tot mekaar moet ook presies wees. Swaartekrag en die elektromagnetiese krag speel beide 'n groot rol in die werking van sterre. Indien enige van hierdie twee kragte net 1 deel uit 10^40 sterker of swakker was dan kon sterre soos die son nie bestaan nie, die heelal sou slegs blou reuse en rooi dwergsterre bevat het.
3)  Die kosmologiese konstante moet ook baie presies wees (die kosmologiese konstante het te doen met die ontwikkeling van die heelal na die oerknal). Indien die kosmologiese konstante so min as 1 deel in 10ˆ53 (1 uit 'n miljoen biljoen biljoen biljoen biljoen biljoen!) anders was, dan het die heelal onmiddelik na vorming of weer inmekaargestort of atome kon nie gevorm het nie.
4)  Indien swaartekrag slegs 'n 1000 maal sterker was sou die aarde 'n deursnee van slegs 12 meter hê. Indien swaartekrag slegs 3000 maal sterker was, sou sterre met 'n leeftyd van meer as 'n biljoen jaar nie kon bestaan nie. (Ons son se leeftyd is 10 biljoen jaar. Die aarde is byna 5 biljoen jaar oud en het ongeveer 'n biljoen jaar gevat om genoeg af te koel voordat lewe kon vorm. Lewe het omtrent direk gevorm nadat die aarde genoeg afgekoel was.) (3000 maal sterker klink vreeslik baie, maar eintlik is dit ongelooflik min. Net vir perspektief, Swaartekrag is die swakste krag en die sterk kernkrag die sterkste, swaartekrag is 10ˆ40 keer swakker as die sterk kernkrag!)
Dit is ook verbasend dat nie een van die kragte se sterkte voorspelbaar is nie. Ons weet nie hoekom het swaartekrag of enige van die ander kragte 'n spesifieke sterkte nie, ons kan wel uitwerk hoe sou dinge gewees het as hulle sterkte anders was.
Hierdie eenvoudige en baie presiese natuurkragte het ons komplekse heelal (komplekse heelal = 'n heelal wat lewe moontlik maak en onderhou) moontlik gemaak. Dit lyk werklik of die heelal vir ons (ons = lewende organismes) ontwerp is, net soos die Internasionale Ruimtestasie ontwerp is om in te kan lewe.

Daar is so 'n paar teenargumente, ek gaan nie almal noem nie, net soos die godhipotese is hierdie argumente ook hipoteses.

Teenargumente vir die ontstaan van die heelal

Ek gaan so bietjie verder uitbrei op die hipotese dat die ontstaan van die heelal 'n kwantum-gebeurtenis was. Soos ek genoem het ontstaan kwantumdeeltjies nie uit niks nie, maar uit die kwantumveld. Vanwaar die kwantumveld, of het dit maar net vanaf alle ewigheid bestaan? Dit kon nie vanaf alle ewigheid bestaan nie, omdat daar allerhande gebeurtenisse in die kwantumveld is, as daar gebeurtenisse is dan is tyd noodwendig deel van die kwantumveld en dan het ons weereens die probleem van oneindigheid. Dit is onmoontlik dat die kwantumveld vanaf alle ewigheid bestaan, daarom bly die vraag waar kom die kwantumveld vandaan.

Hoekom kan 'n oneindigheid nie bestaan nie? Dit is moeilik om dit te verduidelik as tyd as voorbeeld gebruik word, kom ek vat maar gode as voorbeeld terwyl ons oor hulle gesels. Stel jouself voor daar is 'n oneindige hoeveelheid gode. Op 'n mooi dag breek daar 'n vreeslike epidemie onder hulle uit. Kom ons gestel 1) die helfde van hulle gaan dood (wat 'n oneindige hoeveelheid is!), dan is daar nog steeds 'n oneindige hoeveelheid oor. 2) Of miskien gaan almal dood. 3) Of miskien sterf almal en net drie bly oor. Hieruit kan ons weet dat 'n oneindigheid nie bestaan nie, want dit lei tot weersprekings, dit sal duideliker word as ek dit wiskundig uitskryf:
(∞ is die teken vir oneindigheid)
1)  ∞ - ∞ = ∞
2)  ∞ - ∞ = 0
3)  ∞ - ∞ = 3

Teenargumente vir die presiese ingesteldheid van die heelal

Die swakste teenargument is die swak antropiese beginsel. Volgens die sterk antropiese beginsel is die heelal soos wat dit is omdat dit beplan is. Die swak antropiese beginsel beweer dat as die heelal nie was soos wat dit is nie dan was ons nie hier om daaroor te dink en te wonder nie. Al wat die swak antropiese beginsel dus sê is dat die heelal is soos wat dit is omdat dit so is en ons is hier omdat ons hier is, dit is 'n niksseggende uitspraak.
'n Ander hipotese is die multiverse (meeral?, ek kry nie 'n goeie Afrikaanse vertaling vir multiverse nie). As daar meer as een heelal is dan is dit statisties gesproke nie verbasend dat ten minste een van hulle oor die regte eienskappe beskik om kompleksiteit moontlik te maak nie, net soos wat ons nie verbaas moet wees omdat daar in die heelal ten minste een planeet is wat geskik is vir lewe nie.

Nou hoekom aanvaar ek die godhipotese en nie een van die ander hipoteses nie? Want dit is volgens my die beste hipotese. Die beste hipotese is altyd die een wat die meeste verduidelik, die minste aannames maak en wat toetsbaar is. Een hipotese verduidelik die ontstaan van die heelal, 'n ander hipotese verduidelik hoekom is die heelal soos wat dit is, die godhipotese verduidelik beide hierdie verskynsels. Die godhipotese is nie teen enigiets wat ons weet nie, iets soos die ontstaan van die heelal uit niks is teen 'n natuurwet. Een groot probleem van die godhipotese is dat ek nie kan sien dat daar nuwe inligting kan inkom wat die hipotese sal versterk nie (behalwe as ons nog natuurwette ontdek!), 'n sterk punt is egter dat hierdie hipotese verkeerd bewysbaar is. As daar bewyse gevind word vir die multiverse sal dit die godhipotese baie verswak.

Maar waar kom God vandaan en wie het vir God geskape? Hierdie is nie regtig 'n geldige vraag nie, maar ek gaan dit beantwoord omdat dit 'n vraag is wat baie deur ateïste gevra word. Ons hoef slegs iets wat 'n ontstaan gehad het se ontstaan te verduidelik, God het nie 'n ontstaan gehad nie en daarom is daar nie 'n ontstaan om te verduidelik nie. Maar is dit nie "special pleading" nie? Nee, vir twee redes kan ons sê dat God nie 'n ontstaan gehad het nie.
1)  As God ontstaan het uit iets of geskape is deur iets moet ons vra waar kom daardie iets vandaan. En wie het daardie iets geskape? Omdat 'n oneindigheid nie kan bestaan nie kan ons nie een gebeurtenis aan 'n ander toeskryf sonder dat daar 'n eerste gebeurtenis was nie. Miskien is God geskape en was daar 'n (beperkte) aantal gode voor hom, ons kan nie weet nie, maar as ons "Occam's razor" toepas dan aanvaar ons daar is slegs een God wat ongeskape is.
2)  As God geskape is of uit iets ontstaan het dan was daar 'n "tyd" toe God nie bestaan het nie, iets wat onmoontlik is omdat tyd deel is van die heelal en saam met ruimte en materie gevorm het. God is ewig, ewig in die sin van tydloos, maar nie ewig in die sin van tyd sonder begin of einde nie (dit sal weereens 'n oneindigheid wees, enige god wat op enige manier oneindig is kan nie bestaan nie).

Ons sal nooit verseker kan weet hoe het die heelal ontstaan nie, dit is altyd baie moeilik om vas te stel wat in die verlede gebeur het. Die beste wat ons kan doen is om te wys dinge kon gebeur het, maar kon gebeur is nie dieselfde as het gebeur nie. Is daar 'n god? Miskien nie. Maar ek het probeer aantoon dat ons nooit sal kan weet dat daar nie 'n god is nie en ook dat dit nie onlogies is om wel te aanvaar dat 'n god verantwoordelik was vir die skepping van die heelal nie.

Abe Steyn kan gekontak word by

Sluit by ons aan

Klik hier om lid te word van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit. Word per e-pos in kennis gestel en kry afslag op dagkonferensies, kursusse, boeke, DVD's ens.

Die Dans met God

Die Dans met God

Boek:  Die Dans met God (2015) deur Dr. Abel Pienaar. Die eens onaantasbare dogmas wat aan ons as die absolute waarheid voorgehou was, word nou al hoe meer bevraagteken. Dit beteken egter nie dat wanneer iemand nuut dink oor God en geloof, so 'n persoon nie ook spiritueel is nie. Die teendeel is eerder waar. Die boek is beskikbaar in boekwinkels (R189) en kan ook bestel word by Naledi Uitgewers.

DVD: Saam op soek na God

Saam op soek na God

Gewone mense en bekendes word gevra om oor hulle oortuigings en geloof te praat. Vrae soos: Wie is God vir jou?
Het jy enige bewyse van God se bestaan? Ons het gelowiges tot ateïste, new agers tot wikka hekse gaan vra. Die DVD kos R130 maar vir Sentrum (SES) lede net R110.

Boek: Hier staan ek...

Duisende Afrikaanse mense voel verwyderd van fundamentalistiese sienings van Christenskap en verlaat die tradisionele kerke in hul hordes. Hulle voel dikwels skuldig en alleen en is onder die indruk dat daar iets met hulle fout is. Hulle soek nuwe Afrikaanse gespreksgenote en gemeenskappe waarin hulle hul nuwe spiritualiteit kan uitdruk. Hierdie boek is die resultaat van sodanige gesprekke. Beskikbaar by Griffel of bestel direk by Boekblik.

Jesus van Nasaret

Jesus van Nasaret

Boek:  Jesus van Nasaret (2009) deur Prof. Sakkie Spangenberg. "In Jesus van Nasaret is Spangenberg op sy beste. Hy skryf oor die feilbaarheid van die Skrif en verduidelik uit 'n suiwer historiese oogpunt hoe Israel ontstaan en wie Jesus was." Beskikbaar by Kalahari, Exclusive Books, Protea Boekwinkel, of by die skrywer.

Stuur vir ons 'n brief

Ons stel belang in jou reaksie en kommentaar op enige gegewe artikel en jou denke rondom die soeke na eietydse spiritualiteit. Besoek asb. hierdie bladsy vir meer inligting.

Kopiéreg © spiritualiteit.co.za